Sathsathai nieuws

Bijzondere vrouwen

Een cheque van € 11.500,-- van de Zonta Club Arnhem Area

Gisteravond, woensdagavond 25 augustus, waren we aanwezig bij een bijeenkomst van de Zonta Club Arnhem Area in “Het Arnhemse Meisje”. Ruim anderhalf jaar heeft deze serviceclub van vrouwen allerlei culturele en culinaire activiteiten ondernomen om geld bijeen te brengen voor de vrouwenprojecten van de stichting Sathsathai in de regio Timal in Nepal. Een greep uit deze activiteiten: een theatervoorstelling in een klein Arnhems theater, een diner voor leden en hun echtgenoten, een fantastisch concert in het kerkje van Rozendaal en verschillende verkopingen van zelfgemaakte sieraden en andere leuke hebbedingetjes. Daarnaast zijn ze er met veel inventiviteit en aandringen in geslaagd om het bijeengebrachte bedrag te laten vermeerderen door Cordaid. In totaal heeft de persoonlijke inzet van de leden van deze Zonta Club het schitterende bedrag van € 11.500,-- opgeleverd!

Ons werd gevraagd om op deze woensdagavond een presentatie te verzorgen over de vrouwenprojecten in Timal. Daar hebben we natuurlijk direct mee ingestemd; er valt over de vrouwenprojecten ontzettend veel te vertellen en dat doen we ook graag. Iedere keer dat we dat doen worden we er ook zelf weer enthousiast van; de doelstellingen zijn erg ambitieus, maar door de resultaten die al zijn bereikt en door de inzet en het enthousiasme van de vrouwen van Timal geloven we erin dat die ambities haalbaar zijn:
(a) persoonlijke ontwikkeling van vrouwen (resultaten tot nu toe: 116 alfabetiseringsklassen met in totaal ca. 3.000 deelneemsters, 30 bibliotheekjes en 500 oudere vrouwen met een leesbril);
(b)ontwikkeling van een duurzaam microfinancieringssysteem ( resultaat tot nu toe: 63 microfinancieringsgroepen met ca. 3.500 leden en de voorbereidingen voor de realisering van een grote regionale en professionele Saving and Credit Co-operative Society in 2012 zijn gestart);
(c) organisatie van vrouwen in hun directe woonomgeving (resultaten tot nu toe: dagelijkse bijeenkomsten van alfabetiseringsklassen en maandelijkse bijeenkomsten van microfinancieringsgroepen) en het realiseren van een regionale organisatie die de belangen van vrouwen in Timal behartigt en opkomt voor de realisering van hun rechten (resultaat: oprichting van een regionale Vrouwen Advies Commissie);
(d) stimulering en ondersteuning van vrouwen om nieuwe inkomengenererende activiteiten te starten (resultaat tot nu toe: aanstelling van 7 women mobilizers die worden opgeleid om vrouwen te stimuleren en te helpen bij het maken van een ondernemingsplannetje en het vinden van een vakopleiding en/of financiering om een economisch initiatief te kunnen realiseren).

Het is een fantastische avond geworden. Er werd aandachtig en met belangstelling geluisterd naar onze presentatie. Er waren veel vragen en we kregen ook van de Zonta’s te horen dat ze hebben genoten van deze avond. En natuurlijk was er de aanbieding van de symbolische cheque door Els Bisterbosch, de voorzitter van de Zonta Club. We hebben aangeboden om over een jaartje nog eens terug te komen om te vertellen over de resultaten die met de bijdrage van de Zonta’s zijn behaald. Dat aanbod werd met enthousiasme begroet.
Zonta Club Arnhem Area heel veel dank - ook namens de vrouwen van Timal - voor de prachtige bijdrage.

Ongeïnteresseerde jongeren?

Vaak wordt beweerd dat jongeren niet zijn geïnteresseerd in ontwikkeling van mensen ver weg. Ze zouden vooral belangstelling hebben voor de wereld dichtbij, voor plezier en uitgaan en voor de nieuwste hebbedingetjes. Ons viel de laatste weken iets anders op tijdens twee heel verschillende ontmoetingen met jonge vrouwen van begin twintig.
Vorige week waren we – na een aantal mislukte pogingen elders - in Arnhem op zoek naar een passend maatje spijkerbroek voor de voorzitter van Sathsathai. Uiteindelijk kwamen we terecht bij Blue 32. Tijdens het zoeken en passen raakten we in gesprek met een uitstekende verkoopster, Nadine. Zij vertelde dat zij haar HBO-studie rechten onlangs heeft afgerond en nu aan het solliciteren is. Ze zou het liefst bij het OM of de politie aan de slag gaan. Totdat ze een baan heeft gevonden werkt ze als verkoopster. En natuurlijk vertelden wij haar op onze beurt over de projecten van Sathsathai in Nepal en over onze betrokkenheid daarbij. Nadine toonde zich geïnteresseerd en zei onder de indruk te zijn. Bij het afrekenen bezorgde ze ons een grote verrassing. Ze liep even “naar achteren” en kwam terug met een reductieformulier. Twee keer in de maand mag ze iemand een korting geven en waarschijnlijk zullen dat meestal vriendinnen of familieleden zijn. Met de woorden dat ze groot respect had voor het werk dat we in Nepal doen en ons bijzondere mensen vond, vulde ze het formulier in en bracht 20% in mindering op het aankoopbedrag.
Een week of twee geleden werden we gebeld door Lieke van der Zee met het verzoek om mee te werken aan een interview voor haar bachelor scriptie. Haar scriptie had de positie van vrouwen in ontwikkelingslanden als onderwerp en zij wilde onderzoeken of de zogenoemde millenniumdoelen eigenlijk wel een goed meetinstrument zijn. Haar onderzoek spitste zich toe op millenniumdoelstelling 3: “in 2015 hebben alle mannen en vrouwen dezelfde rechten”. Tijdens het interview bleek zij zeer belangstellend naar de ervaringen van Sathsathai met onze vrouwenprojecten. Bij lezing van haar scriptie bleek ze erg goed te hebben geluisterd naar onze verhalen. Een deel van haar conclusies baseert ze op een vergelijking van onze “met de poten in de klei” ervaringen met de vrouwenprojecten in Timal met hoogverheven beleidsdoelstellingen van de Verenigde Naties; zeg maar praktijk versus theorie.
Nadine en Lieke; twee jonge, moderne, Hollandse vrouwen met echte interesse in het wel en wee van mensen ver weg!

Wlt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com

Marjo en Nepal

Marjo
We zijn blij verrast met het aanbod van Marjo Jenniskens om drie maanden lang voor de stichting Sathsathai in Nepal aan de slag te gaan. We kennen Marjo al enkele jaren en hebben het volste vertrouwen in haar kennis en kunde op het gebied van ontwikkelingswerk - en zeker in Nepal. Marjo werkt al een jaar of zeven in Nepal; de laatste 5 jaar voor de organisatie Child Welfare Scheme in Pokhara. Marjo gaat in de maanden augustus tot en met oktober aanstaande in Timal aan het werk om samen met de vrouwen van Timal het grote vrouwenproject van Sathsathai verder vorm en inhoud te geven. Ze spreekt Nepalees, kent de cultuur en de gebruiken en ze is een vrouw. Bovendien is ze gewend om onder heel eenvoudige omstandigheden in Nepal te wonen en te leven. Voor Sathsathai en de vrouwen van Timal is de betrokkenheid van Marjo een echt buitenkansje. Het leek wel alsof het zo moest gebeuren. Dit voorjaar heeft Marjo haar baan bij Child Welfare Scheme opgezegd om rustig te kunnen nadenken over een manier waarop de trek van mensen uit de bergen naar de stad (door gebrek aan perspectief) én het verlies aan ‘oude waarden’ kunnen worden tegengegaan. Het project van de stichting Sathsathai gericht op empowerment en ontwikkeling van de vrouwen in Timal en op het stimuleren van de vrouwen om nieuwe inkomengenererende activiteiten te beginnen spreekt Marjo in dat verband erg aan. Verbetering van gezinsinkomens en verbetering van de sociale positie van vrouwen kan mensen het vertrouwen geven dat ook in de bergen een betere toekomst mogelijk is. Als mensen daardoor in de bergen blijven wonen en werken, vallen ook minder families en dorpen uit elkaar en blijven oude waarden beter bewaard. Met de ervaring die Marjo in Timal opdoet kan ze haar eigen ideeën verder vormgeven en het bestuur van Sathsathai verwacht dat het onderdeel "Business Development" van het grote vrouwenproject door de inzet van Marjo sterker van ‘op de wagen komt te staan’. Samen inhoud geven aan zo’n mooie win-win situatie geeft voldoening. Marjo zal drie maanden lang intensief optrekken met de 25 leden van de Women Advisory Committee (WAC) en de daaruit gekozen 7 women mobilizers. In november hopen we samen met deze vrouwen, onze programmamanager voor vrouwen in Timal en Marjo te kunnen vaststellen waar de WAC-leden staan en wat zij nog aan opleiding en training nodig hebben om zelfstandig in Timal te kunnen optreden als voorhoede van een brede vrouwenbeweging. Zíj zouden dan in staat moeten zijn om op eigen kracht de duizenden vrouwen van Timal op weg te helpen naar nieuwe inkomengenererende activiteiten en naar professionalisering van de microfinancieringsorganisatie in Timal. In de gesprekken met Marjo over haar inzet kwam al direct het idee voor een extra project(je) naar boven. Marjo gaat samen met de WAC-leden uitzoeken of het mogelijk is om alle vrouwen van Timal te voorzien van een identiteitskaart. Als in november zou blijken dat dat haalbaar is, dan zou dat een project kunnen zijn dat een mooi resultaat op korte termijn kan opleveren. Volgens de Nepalese voorvechtster van vrouwenrechten en vrouwen-empowerment - Prativa Subedi - is een identiteitskaart zowel noodzakelijke als een symbool van empowerment en gelijkberechtiging. Met een identiteitskaart ben je iemand, sta je geregistreerd (belangrijk in een land zonder bevolkingsadministratie!) en kan je gebruik maken van je rechten: zoals stemmen, geld lenen bij een bank, een uitkering aanvragen of je aandeel opeisen van een erfenis (volgens de gewoonte kunnen vrouwen in Nepal niet erven, volgens de wet wel). En een identiteitsbewijs is ook noodzakelijk om een bedrijfje te kunnen opzetten, waarvoor medewerking van banken en overheden nodig is. Voor ons worden het spannende maanden; wat gaat het bezoek van Marjo opleveren? Onze verwachtingen zijn hoog gespannen en we kijken ernaar uit om in november conclusies te kunnen verbinden aan de ervaringen en inzichten die haar werk opleveren.

Premier Nepal stapt op
Op 1 juli is de Nepalese premier Madhav Kumar Nepal afgetreden. Na ruim een jaar is een einde gekomen aan de coalitieregering van de CPN-UML (de partij van de premier) en de Congress Party. In dat jaar is er van regeren weinig terecht gekomen. Nepal kwam in 2009 aan het bewind na het aftreden van Prachanda: de leider van de maoïsten en de eerste premier na de beëindiging van de 12 jaar durende burgeroorlog (2006). Ook de regering van Prachanda heeft maar een jaar in het zadel gezeten. Het afgelopen jaar stond in het teken van eindeloze discussies over ieder mogelijk onderwerp. Van consensus over enig onderwerp is zelden sprake en de belangrijkste politieke struikelblokken lijken nog steeds onoplosbaar. De belangrijkste partijen spreken al maanden over de noodzaak van een regering van nationale eenheid, maar stellen steeds weer ultimatums waaraan de andere partijen eerst moeten voldoen voor er sprake kan zijn van inhoudelijke onderhandelingen. Deze situatie heeft er al in geresulteerd dat het parlement (de Constituent Assemblee) niet in staat is geweest om voor 29 mei jl. een nieuwe grondwet vast te stellen. Dat leidde in de laatste weken en dagen voor deze deadline voor een hele onzekere situatie in Nepal. Zonder nieuwe verkiezingen heeft het parlement op 28 mei om een paar minuten voor twaalf besloten haar zittingstermijn met een jaar te verlengen. Dat was zo’n beetje de eerste daad van consensus in een jaar, waarin de grootste partij - de maoïsten - het parlementaire werk hebben gefrustreerd en met stakingen en blokkades voor veel maatschappelijke onrust hebben gezorgd. Het aftreden van de premier was een belangrijke eis van de maoïsten om weer aan tafel te gaan zitten met de andere partijen. Zij hebben maar één doel: een regering vormen onder hun eigen leiding. Of het zover komt? Kennelijk denkt de president van Nepal dat het kan, want hij heeft de partijen opgeroepen om overmorgen -7 juli - een nieuwe regering te vormen. Maar de maoïsten hebben gezegd dat ze pas bereid zijn om te praten over de vorming van een regering als er tussen de belangrijkste partijen overeenstemming bestaat over de oplossing van de belangrijkste politieke vraagstukken. Zoals de al sinds 2006 bij de beëindiging van de burgeroorlog overeengekomen integratie (in het Nepalese leger) en rehabilitatie van de maoïstische ‘soldaten’ en het terugdraaien van het – volgens de maoïsten ongrondwettelijke - in 2009 genomen besluit van de president om de opperbevelhebber van het leger, die door de regering Prachanda was ontslagen, weer in ere te herstellen. Er lijkt nog geen einde te komen aan de onregeerbaarheid van Nepal. Met of zonder premier, er lijkt weinig te veranderen. En de gemiddelde Nepalees gelooft al lang niet meer in de politiek. Arm Nepal.

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.

Verkiezingen, financiën en vrouwen

Verkiezingen in Nederland
Wat een contrast met de laatste verkiezingen in Nepal in mei 2008. Alles netjes georganiseerd en een bevolking die weet hoe een stem moet worden uitgebracht. Zonder angst voor ongeregeldheden. Grootschalige fraude is niet aannemelijk en fysieke of mentale dwang om op een bepaalde partij te stemmen evenmin. Geen preventieve maatregelen om ongeregeldheden te voorkomen, zoals een landelijke stillegging van het verkeer of van mobiele telefoonnetwerken. Geen blauwe vingers als bewijs dat je gestemd hebt en om te voorkomen dat je twee keer gaat stemmen. Ook geen uitgebreide instructies met plaatjes hoe een stembureau werkt: hoe ziet het eruit, waar kom je binnen, wat tref je dan aan, waar ga je naar toe en welke handelingen worden van je verwacht.
Het grootste verschil is misschien wel dat we vanavond al weten wat de uitslag is en er straks een regering zal zijn die zich gebonden weet aan een grondwet en die zal regeren in het belang van het land. Verkiezingen in Nederland: vanuit Nepalees perspectief een ware verademing.

De jaarstukken vastgesteld
Afgelopen vrijdagavond - 4 juni – vergaderde het bestuur van de stichting Sathsathai. Natuurlijk werden alle bestuursleden, aanvullend op een schriftelijk verslag van ruim 50 pagina’s, door de voorzitter en de vice-voorzitter bijgepraat over de ervaringen en gebeurtenissen van het afgelopen bezoek aan Nepal. De belangrijkste besluiten betroffen de vaststelling van de Jaarrekening 2009 met Begroting 2010, het Meerjarenprogramma 2006-2012 en het Beleidsplan 2006-2012. Naast afronding van het grote elektrificatieproject en van weer een groot aantal tweejarige alfabetiseringsklassen voor vrouwen en de start van twee hele grote projecten voor toiletten en rookvrije kooktoestellen (ieder voor 1.200 gezinnen) in 2010, staan zowel dit jaar als de volgende jaren vooral in het teken van de ontwikkeling van de vrouwen van Timal (met een mooi woord: ‘empowerment’) en van het stimuleren van nieuwe bedrijvigheid door deze vrouwen en vergroting van hun gezinsinkomens. Een grote uitdaging voor het bestuur van Sathsathai. De verschillende jaarstukken zijn binnenkort via de website (www.sathsathai.com) te raadplegen. Wie daar niet op wil of kan wachten krijgt de stukken digitaal of desgewenst in print toegestuurd. Even een mailtje naar info@sathsathai.com en de stukken komen eraan. Al onze sponsors krijgen de stukken uiteraard per post of per email toegestuurd, vergezeld van een terugmelding over de door hen gesponsorde projecten.

Lions Club Bergen (NH)
Afgelopen maandag hadden we weer een uiterst genoeglijke ontmoeting met twee leden van de Lions Club Bergen (NH), Peter Franz en Jos Jong. We zijn aan beide kanten weer volledig bijgepraat. De heren toonden zich onder de indruk van de vasthoudendheid waarmee Sathsathai haar projecten uitvoert en van de successen die worden geboekt. We vonden een gewillig oor voor een mogelijke bijdrage voor ons vrouwenprogramma en met name voor de in 2011 uit te voeren onderdelen daarvan. Om nieuwe fondsen voor projecten in Nepal bij elkaar te brengen gaat deze Lions Club in de eerste maanden van 2011 waarschijnlijk een groots zwemfestijn organiseren. Niet geheel zonder eigenbelang hopen we uiteraard dat dat een doorslaand succes wordt. En natuurlijk gunnen we Peter Franz, die over veertien officieel wordt geïnstalleerd als voorzitter, en de Lions Club Bergen (NH) dat succes ook van harte.

Eureko Achmea Foundation (EAF)
Met veel plezier maken we melding van de toezegging van Eureko Achmea Foundation dat ze een substantiële financiële bijdrage zullen leveren aan de vrouwenprojecten van onze stichting. EAF is voor onze stichting een nieuwe sponsor en we zijn blij met hun positieve beoordeling van het werk van Sathsathai. Met deze bijdrage, de door Impulsis en de Zonta Club Arnhem Area toegezegde ondersteuning en de al eerder voor het vrouwenprogramma in Timal ontvangen bijdragen, kunnen we een groot deel van dit ambitieuze programma uitvoeren. Dat geeft rust, waardoor we ons nu volledig op de uitvoering van het programma kunnen richten.
Natuurlijk is zo'n programma nooit statisch, omdat we willen kunnen inspelen op nieuwe inzichten en op de wensen van de vrouwen zelf. En als ontwikkelingswerker met projecten in Nepal wordt je uiteraard niet echt blij van recentelijk opgetreden enorme koersdaling van de Euro, die ervoor zorgt dat de projecten in Nepal zo'n 20% duurder worden. We zullen dus ook in de komende jaren nog aanvullende fondsen voor ons vrouwenprogramma moeten vinden. Maar we kunnen voorlopig stevig van start gaan en zowel wijzelf als onze vrouwen in Timal hebben er zin in!

Training van Vrouwenadviescommissie Een van de eerste activiteiten die moeten worden uitgevoerd is training van de leden van de in december vorig jaar ingestelde Vrouwenadviescommissie (WAC) en van de daarvan deel uitmakende 7 Women Mobilizers en daar zijn we volop mee bezig. Afgelopen weekeinde hebben de leden van de vrouwenadviescommissie, waarin de vrouwen uit alle zeven dorpen van Timal met gemiddeld 3 leden vertegenwoordigd zijn, en de Women mobilizers in Dhulikel een driedaagse training gekregen over microfinanciering. Dit was de eerste in een reeks van trainingen om de leden van de WAC en de mobilizers voor te bereiden op hun verantwoordelijke taken. Samengevat wordt van hen verwacht dat ze de voorhoede gaan vormen van een brede vrouwenbeweging, die opkomt voor de belangen van de vrouwen van Timal, en dat ze bijdragen aan empowerment van de vrouwen van Timal. Van de zeven mobilizers wordt heel concreet verwacht dat zij in de komende jaren de vrouwen in hun eigen dorp zullen ondersteunen om een succes te maken van hun lokale microfinancieringsgroepen en hen stimuleren en ondersteunen bij het starten van nieuwe inkomengenererende activiteiten.
De training is verzorgd door het Women Awareness Centre Nepal (WACN) en we hebben een enthousiaste terugmelding gekregen van onze programmamanager Sangram. Hij schreef ons dat de (vrouwelijke) trainers erg goed waren en dat de dames van de WAC zeer tevreden zijn over de training. De volgende training staat gepland voor begin augustus en heeft “gender” als onderwerp. Daarin zal het vooral gaan over de positie van de vrouw in de Nepalese samenleving en de noodzaak om daar verbetering in te brengen. Tussen deze beide trainingen in zullen nog excursies worden georganiseerd voor onze vrouwen naar het gebied waar de WACN al langer aan het werk is met eigen projecten en voor de dames van dat gebied naar ons gebied, zodat de ervaringen en verworvenheden optimaal gedeeld kunnen worden. We hebben aan de leden van de WAC en de women mobilizers gevraagd om ook zelf met suggesties te komen voor trainingen en opleidingen. Zij moeten immers zelfstandig in staat zijn om de vrouwen in hun eigen dorp te ondersteunen en te trainen in microfinanciering en bij het oprichten van een eigen bedrijfje en samen opkomen voor de belangen van vrouwen. En alleen zijzelf kunnen aangeven hoeveel extra bagage ze daarvoor nog nodig hebben.

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.

Weer terug

Hele gewone dingen zijn weer even bijzonder. We hoeven niet na te denken over de uren dat er wel en geen stroom is, want die is er altijd en overal in huis. Uit de kraan komt naar wens koud of warm water; ieder moment van de dag. Op straat is het verkeer geordend en we zien geen zwarte rookpluimen meer uit uitlaten verschijnen. En vooral het asfalt is strak zonder kuilen, gaten en scheuren. We zijn al weer vier dagen thuis in Doesburg en weer gewend aan wat wij hier zo gewoon vinden.
We hebben Kathmandu deze keer met een dubbel gevoel verlaten. We waren blij dat we op het vliegtuig konden stappen, maar we deden dat in de wetenschap dat het er in Nepal niet beter op wordt en dat al die mensen die we kennen een onzekere tijd tegemoet gaan. De avond voor we vertrokken verontschuldigde de dochter van de huiseigenaar zich tegenover ons voor de politieke onrust in Nepal en voor alle ongemakken die dat de laatste weken met zich mee had gebracht. Maar zij en haar familie zijn in dat land gebleven en wij zijn “de Jordaan weer overgetrokken naar het land van melk en honing”. Nederland en Europa beleven op hun manier ook onzekere tijden met asregens, een zwakke economie en een kwakkelende Euro, maar dat is toch anders in een land waar de welvaart hoog, de overheid betrouwbaar en de organisatiegraad van de samenleving stevig zijn. Die basis ontbreekt in Nepal en daar komt nog eens de dreiging bij van een langdurige ontwrichting van het gewone leven door acties van maoïsten en andere groepen. En misschien zelfs een nieuwe burgeroorlog. 29 mei wordt een belangrijke datum in de strijd tussen de gevestigde partijen en de maoïsten. De dag ervoor loopt de termijn af waarbinnen een nieuwe grondwet klaar had moeten zijn. De regering heeft voorgesteld aan het parlement om die termijn met een jaar te verlengen, maar dat vergt een tweederde meerderheid. De maoïsten zijn tegen zo’n verlenging van het mandaat van de grondwetgevende vergadering (Constituent Assemblee) en hebben aangekondigd om op 29 mei hun eigen “people’s Constitution” te zullen presenteren. De politieke partijen hebben zichzelf schaakmat gezet. En de maoïsten likken hun wonden van de stakingsacties van begin mei. Ondanks een landelijke algemene staking van een hele week en ondanks de dreigende aanwezigheid van honderd duizenden maoïstische actievoerders uit de bergen in Kathmandu zit de regering nog steeds in het zadel en staan de maoïsten daar nog steeds buiten. Ze hebben vanaf 28 mei nieuwe acties aangekondigd. Zullen die vreedzaam zijn?
Wij zijn bezig onze tuin klaar te maken voor de zomer en hopen daar de komende maanden van te kunnen genieten en Nederland bereidt zich voor op de verkiezingen voor een Nieuwe Tweede Kamer. Hoe groot kunnen de tegenstellingen zijn? En toch hebben we de tickets voor ons volgende bezoek al weer in huis. We vertrouwen erop dat we eind oktober weer terug kunnen en de draad weer kunnen oppakken; bijvoorbeeld met de vrouwen van Timal.

Een olifant in Dhulikel
Na een week algemene staking is het onze programmamanager voor de vrouwenprojecten gelukt om in één dag een bijeenkomst te organiseren met de leden van de vrouwenadviescommissie en de potentiële ‘women mobilizers’. In deze vrouwen willen we veel investeren, zodat zij in staat zullen zijn om de vrouwen in hun dorpen te ondersteunen bij de versterking van hun microfinancieringsgroepen, maar vooral in het stimuleren van deze vrouwen om zelf nieuwe, inkomengenererende activiteiten te beginnen. Een enorme ambitie. We wilden voor ons vertrek deze groep ‘voortrekkers’ nog een keer een hart onder de riem steken en ze duidelijk maken dat er een zware verantwoordelijkheid op hun schouders komt te rusten. Het succes van het project “Yes, we can” zal vooral van hen afhangen. Zullen zij in staat zijn om hun buurvrouwen, moeders, zussen, tantes en de andere vrouwen van hun dorp aan het dromen te krijgen over een betere toekomst, ze kunnen stimuleren om niet af te wachten maar zelf het heft in handen te nemen en ze kunnen ondersteunen om dromen ook waar te maken? Met het Women Awareness Centre Nepal zijn al twee trainingen – in juni en augustus - vastgelegd voor deze groep. Maar we hebben ze op het hart gedrukt om ook zelf na te denken over cursussen en trainingen die ze denken nodig te hebben om hun werk te kunnen doen. We willen ze de kans geven om zichzelf goed voor te bereiden op hun nieuwe rol.
De bijeenkomst vond op zondag 9 mei plaats in Dhulikel. Ondanks de zeer korte voorbereidingstijd waren de meeste leden van de groep aanwezig. We zijn blij dat we deze bijeenkomst samen met de vrouwen hebben georganiseerd voordat wij weer voor een half jaar uit Nepal zijn vertrokken. Het begin en het einde van de dag waren een wereld van verschil. Bij aanvang was duidelijk dat de meeste vrouwen elkaar niet kenden; er was sprake van kleine groepjes vrouwen uit hetzelfde dorp die bij elkaar klitten. Aan het einde van de dag was er een kippenhok vol vrolijke, kakelende jonge en oudere vrouwen die er zin in leken te hebben. Het begin van een team? Tijdens de bijeenkomst werd ook weer eens duidelijk hoe ontzettend laag het ontwikkelingsniveau van deze vrouwen is en dan hebben we het over een groep vrouwen die in hun eigen gemeenschap een zekere leidende rol vervullen. Het onderstreept nog eens hoe noodzakelijk trainingen en cursussen zijn, maar ook dat het belangrijk is om er rekening mee te houden dat het startniveau van de vrouwen in de dorpen erg laag is en sophisticated trainingen vanuit de grote stad waarschijnlijk niet zullen landen. Community based development begint met die erkenning. Wij hopen dat het opleiden van vrouwen tot trainers voor de vrouwen in hun eigen gemeenschap de goede manier zal blijken te zijn om deze vrouwen te bereiken en op weg te helpen naar een betere toekomst. Slowly, slowly, bistare, bistare.
Om door te dringen in de hoofden van het selecte groepje vrouwen dat in het trainingscenter in Dhulikel bij elkaar was gekomen, hebben we gebruik gemaakt van het beeld van een olifant die gedwee met een touwtje om de nek, dat om en paaltje is geslagen, staat te wachten op bevelen van zijn baasje. We hebben de vrouwen verteld dat ieder mens gelijk is en dat we er onder ons schedeldak allemaal hetzelfde uitzien. En we hebben ze verteld dat als een kind geboren wordt het alleen een toekomst heeft en nog geen verleden en dat kinderen allemaal gelijk beginnen, zonder beperkingen van gewoonten, meningen en overtuigingen die te maken hebben met tradities, cultuur of religie. We hebben verteld dat die aanvankelijk “blanco” hoofden van kinderen in de loop van de jaren door ouders, onderwijzers en priesters volgestopt worden met allerlei opvattingen over wat mag en wat niet mag, wat hoort en wat niet hoort. Daardoor denken Dalith dat ze minderwaardig zijn aan andere kasten en ze het huis van iemand die behoort tot een hogere kaste onrein maken als ze daar zouden binnentreden. Daardoor denken vrouwen dat ze pas mogen eten als hun man, hun zoons en eventuele gasten hebben gegeten (als er dan nog iets over is).
We hebben de vrouwen verteld dat als het hoofd van een olifant volzit met aangeleerde opvattingen dat het moet gehoorzamen en dat een touwtje en een paaltje betekenen dat je gedwee moet wachten, een olifant vergeten is dat hij/zij is geboren als het grootste en sterkste dier, dat hele bomen uit de grond kan rukken en kan doen wat hij/zij zelf wil. We kregen de indruk dat dit beeld wel aansloeg en hebben de groep voorgehouden zoveel mogelijk gebruik te maken van het aanbod van Sathsathai om trainingen te volgen. Om hun hoofden ook te vullen met informatie en kennis over rechten van vrouwen, over zelfstandig besluiten nemen, over meebesluiten in hun gezinnen en in hun dorp, over professionele microfinanciering, over nieuwe bedrijvigheid, etc.
De eerste trainingen staan gepland voor juni en augustus en we hopen dat we ook nog verzoeken krijgen van de vrouwen voor aanvullende trainingen, zodat ze zich vanaf ongeveer september sterk genoeg voelen om de vrouwen in hun dorpen te ondersteunen bij de versterking van hun microfinancieringsgroep, de voorbereiding van een professionele ‘saving and credit co-operative society’ en natuurlijk: bij nieuwe, inkomengenererende bedrijvigheid!
We zijn uiterst benieuwd hoe we onze groep “olifanten” in oktober aantreffen!! Zelfbewust en zelfverzekerd of nog steeds gedwee en volgzaam?

Hoewel we weer veilig zijn thuisgekomen uit ons mooie, onrustige en soms wanhopig makende werkland, toch nog even een nabrandertje over dat land met "maximum problems":

Maximum problem
“Nepal is een land met veel problemen” is een uitspraak die je zonder nadenken kunt maken. Het is niet alleen waar, maar zelfs een enorm understatement. Iedere Nepalees zal het met je uitspraak eens zijn. De eigenaar van het winkeltje waar wij onze kantoorbenodigdheden altijd kopen zei het op zijn eigen manier: “Nepal is maximum problem”. De Nepalezen lijken -waarschijnlijk uit lijfsbehoud – een levenshouding te hebben ontwikkeld waarbij ze de problemen, waar ze iedere dag en op alle mogelijk terreinen mee te maken hebben, accepteren. Problemen zijn er en zullen er altijd zijn. Waar onze westerse handen jeuken en onze hoofden bijna automatisch in de stand “oplossing zoeken” gaan staan, reageert de gemiddelde Nepalees met berusting. Ze hebben zelfs veel uitdrukkingen ter beschikking waarmee het bestaan – en het voortbestaan! - van problemen zelfs plausibel wordt. Aan de orde van de dag zijn de uitdrukkingen:
. “this is Nepal”, waarmee ze lijken te willen zeggen “maak je niet druk, je bent in Nepal en dat betekent dat je met problemen wordt geconfronteerd, accepteer ze maar: dat maakt het leven een stuk aangenamer”;
. “ké garné”, dat wordt gebruikt als ze geen antwoord meer weten en zoveel betekent als “shit happens” zonder dat iemand daarvoor verantwoordelijk is. Het gebaar dat er bij hoort zijn twee handen omhoog als teken van hulpeloosheid.
Deze twee uitdrukkingen behoren tot het dagelijkse vocabulaire van iedere Nepalees. Je kunt je er met je westerse oplossinggerichte instelling verschrikkelijk aan ergeren, maar beter is om dat maar niet te doen; je hebt er alleen zelf last van. Ernstiger is dat ook ontwikkelde Nepalezen zich die houding van problemen accepteren geheel eigen hebben gemaakt. Afgaand op hun taalgebruik lijken ook zij in een volkomen staat van berusting te verkeren en ieder initiatief te ontberen om zich in te zetten voor verbeteringen. De volgende uitdrukkingen druipen van de berusting en acceptatie dat het wel nooit beter zal worden:
. “We have to face the problem”. Dat is het antwoord van de vrouw van de eigenaar van ons appartement (hij een bekende Nepalese jurist en zij lerares); of het nu gaat over de vraag waarom de TV-kabel stuk is of waarom het water weer op is. Met een uiterst vriendelijke glimlach zegt ze “we have to face the problem”: Grrrrrrrr…!
. “who cares”. Dit is misschien wel de meest dodelijke vorm van berusting en acceptatie. Het geeft eigenlijk ook aan wat het grootste probleem is in de Nepalese samenleving. Die twee woorden “who cares” drukken uit dat in Nepal mensen niet alleen hun problemen accepteren maar veel erger: niemand neemt zijn of haar verantwoordelijkheid. Het zijn altijd de omstandigheden (of de goden?).
. “its the government”. Deze uitdrukking geeft het volstrekte failliet aan van de Nepalese overheid. Misschien dat een oude calvinistische uitdrukking wel het beste de kwaliteit van de Nepalese overheid beschrijft: niet in staat tot enig goed en geneigd tot alle kwaad. Geen enkele Nepalees verwacht ook maar enig heil van de eigen overheid die volledig is verziekt door corruptie, nepotisme en onkunde. Ze spelen overheidje met eindeloze discussies en soms nemen ze een besluit. Maar besluiten zijn nooit bedoeld om te worden uitgevoerd, wel om weer een façade op te bouwen waarachter budgetten kunnen worden weggesluisd naar de zakken van politici en bureaucraten. Op papier beschikken alle dorpen over een health post en een minimale hoeveelheid medicijnen, maar aanstaande moeders sterven bij een bevalling en kinderen sterven op grote schaal aan diarree, omdat de healthworkers nauwelijks zijn opgeleid en vaak niet aanwezig zijn en de medicijnen er gewoon niet zijn. En in Kathmandu staat in de krant een overzicht dat een apart budget, waar arme mensen een beroep op kunnen doen als ze worden geconfronteerd met hoge ziekenhuiskosten, is leeggegraaid door ministers, staatssecretarissen en hoge ambtenaren met goede salarissen. En krijgen die een schop voor hun achterste? Ké garné, this is Nepal. Nee dus.
Nepal ondertekent ieder internationaal verdrag over mensenrechten, rechten van gehandicapten of over de wereldwijde invoering (per 1 april jl. ) van een paspoort dat door een computer kan worden gelezen. Maar vrouwen zijn nog steeds ondergeschikt aan mannen, het kastensysteem is in het dagelijks leven nog springlevend, gehandicapten krijgen geen identiteitsbewijs of de kleine uitkering waar ze recht op hebben (wat ze ook vaak niet weten, want het wordt ze niet verteld) en Nepalese gastarbeiders hebben grote problemen om naar het buitenland te reizen, want dat nieuwe paspoort kan niet worden gemaakt. En …..
Onze reactie op zoveel fatalisme – en dagelijkse rituelen om de goden te smeken om verbetering – is om zoveel mogelijk te investeren in de vrouwen in ons werkgebied. We hopen hen te kunnen stimuleren om wel zelf verantwoordelijkheid te nemen voor een betere toekomst voor henzelf en hun kinderen. Vooral door te investeren in kennis, training en opleiding. We hopen ze te durven laten dromen dat het beter kan, ze een houding bij te kunnen brengen dat ze initiatieven gaan nemen en ze de kracht en kennis te kunnen geven om oplossingen te vinden en die ook daadwerkelijk te kunnen realiseren. We hopen dat zij zich verzetten tegen de acceptatie van ziekte, achterstelling, armoede en onderontwikkeling en niet afwachten tot de goden, de overheid of hun mannen in actie komen, maar zelf aan de slag gaan en elkaar daarin ondersteunen.

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.

De samenleving ligt stil

De maoïsten hebben weken geleden aangekondigd dat zij op 2 mei, de dag na de Dag van de Arbeid, het hele land voor onbepaalde tijd plat zouden leggen als de regering niet zou opstappen en ruimte zou maken voor een regering van nationale eenheid onder hun leiding. Volgens de maoïsten is dat noodzakelijk om op een aantal essentiële terreinen voortgang te boeken, zoals het schrijven van de nieuwe grondwet die op 28 mei a.s. klaar zou moeten zijn en de rehabilitatie en integratie van de strijders van de People’s Liberation Army (de PLA, het voormalige leger van de maoïsten, waarvan de leden al sinds 2006 in kampen zitten onder toezicht van de VN) in het nationale leger.
Eind april zag het er naar uit dat de huidige premier - onder een aantal voorwaarden - wel wilde aftreden. Ook de leiding van zijn eigen partij wilde dat hij ruimte zou maken voor een nieuwe regering. Maar na een bezoek aan een bijeenkomst van de SAARC (zuid Aziatische organisatie voor regionale samenwerking) kwam hij terug met de mededeling dat hij onder geen voorwaarde zou aftreden en dat de Indiërs hem daarin steunden. Een dag later stond ook in de krant dat de Indiase regering in een officiële verklaring steun uitsprak aan de huidige regering van Nepal. Iedere zichzelf respecterende regering zou verontwaardigd zijn over een dergelijke inmenging in de binnenlandse aangelegenheden. Maar niet in Nepal. India wordt hier door iedereen de “remote control” van de Nepalese overheid genoemd. Het opvallende is dat iedereen datzelfde woord gebruikt. India bepaalt al decennia wat er in Nepal gebeurt. Dat dat nu met zo’n verklaring ook openlijk gebeurt, verbaast dus ook niemand.
Hoewel … bijna niemand. Op 1 mei keerde de leider van de maoïsten Prachanda zich in zijn rede wel tegen de openlijke inmenging van India in de Nepalese binnenlandse politiek. Hij herinnerde de Indiërs eraan dat Nepal een onafhankelijk land is en dat de feodale tijden, waarin zij het in Nepal (via de koning en de Congress Party) voor het zeggen hadden, voorbij zijn.
Op 1 mei werden de eisen van de maoïsten niet ingewilligd door de regering en vanaf 2 mei ligt het hele land voor onbepaalde tijd plat. Honderdduizenden maoïstische activisten zijn uit het hele land naar Kathmandu gekomen. Alle politiediensten en het leger zijn in de hoogste staat van paraatheid en alle verloven zijn ingetrokken en de inwoners van Kathmandu zijn bang. Vandaag is het de vijfde dag van de staking en er heerst een hele vreemde sfeer in de stad. Alles is gesloten en er rijdt geen verkeer. Op straat is het een drukte van belang van wandelende mensen die de volle breedte van de straten gebruiken. Normaal gesproken is het verkeer in Kathmandu een chaotische toestand en een ware uitputtingsslag voor al je zintuigen. Nu is het stil, hoor je de vogels fluiten en is het een genot om op straat te zijn. Het valt je nu op dat de Yacarantha bomen prachtig paars staan te bloeien en de lucht is schoon. Niet meer iedere ochtend een zwarte vaatdoek voordat we aan de tafel buiten onder de veranda kunnen ontbijten. Geen zwarte zakdoek voor het naar bed gaan.
De kranten schrijven over de verbazing onder de inwoners van Kathmandu dat de staking, op een enkel klein incidentje na, volledig vredig verloopt. De maoïsten hebben alles onder controle. Overal in de stad wordt op straat gezorgd voor afleiding door zang (revolutionaire liederen), het voordragen van gedichten en er wordt gedanst. En natuurlijk vinden er dagelijks op verschillende plaatsen rallies (demonstratieve optochten) plaats, waarbij slogans tegen de regering worden gescandeerd en wordt geëist dat de regering aftreedt en de maoïsten de kans krijgen om een regering van nationale eenheid te vormen. Winkeliers wordt toegestaan om dagelijks enkele uren open te zijn zodat de inwoners van Kathmandu hun dagelijkse boodschappen kunnen doen en voertuigen voor vervoer van zieken, diplomaten, toeristen (naar de luchthaven), drinkwater en melk zijn toegestaan.
Maar de inwoners van Kathmandu blijven bang. Zullen de acties vreedzaam blijven? Ook als de actievoerders moe en uitgeput raken? Blijven politie en leger hun zelfbeheersing bewaren? En er is nog geen enkel zicht op een einde van de stakingen. De standpunten verharden zich. De premier denkt niet (meer) aan aftreden, de regeringspartijen hebben hun steun aan hem bevestigd (hoewel de partij van de premier tot op het bot verdeeld is en een belangrijke groep onder leiding van de partijvoorzitter het aftreden van hun premier verlangt) en de regering opgeroepen om hard op te treden tegen de stakers als die gewelddadig worden. En de maoïsten blijven sterker dan ooit vasthouden aan een nieuwe regering onder hun leiding.
Ondertussen werken we in ons appartement zo goed en zo kwaad als het kan door, zorgen we voor voldoende voorraden eten en drinken en hopen we van harte dat het binnenkort voorbij zal zijn. We hebben al een belangrijk onderdeel van ons bezoek moeten afzeggen, maar zouden zo ontzettend graag aanstaande zaterdag in Dhulikel een dag lang willen besteden samen met een groep vrouwen uit Timal: de leden van de vrouwenadviescommissie en de women mobilizers. We willen ze zo ontzettend graag overtuigen van hun betekenis voor de ontwikkeling van de duizenden vrouwen van Timal en voor nieuwe economische activiteiten door deze vrouwen. En we willen ze zo ontzettend graag duidelijk maken dat Sathsathai veel in hen wil investeren met trainingen en opleidingen en dat ze niet moeten schromen om aan te geven wat ze aan vervolgtrainingen willen volgen. Het gaat vooral om jongen vrouwen en we geloven erin dat een betere toekomst voor Timal in hun handen ligt. Wat ons betreft houdt de algemene staking snel op.

Dichte luiken, smalle marges
De algemene staking die Nepal nu in de tang houdt treft natuurlijk vooral de mensen met de kleine beurs zwaar. Ook al die kleine ondernemertjes die lange dagen maken en met een hele kleine winstmarge iedere dag een paar honderd Rupees (een paar Euro) verdienen. Al die mensen met een klein winkeltje leven met de angst dat er maoïstische activisten langskomen en een donatie eisen waarmee ze hun stakingsacties financieren. De werkwijze is meestal als volgt. Er wordt een bedrag geëist van NPR 5.000 (ongeveer € 50). Als de winkelier dan zegt dat hij dat onmogelijk kan betalen en daar weken voor moet werken, verhogen de maoïsten hun eis onmiddellijk tot NPR 10.000. Als de winkelier dan nog blijft tegenstribbelen, krijgt hij de keus om NPR 15.000 te betalen, zijn winkel vernield te zien worden of in elkaar geslagen te worden (dat betekent dat ze je botten breken). Veel winkeliers gaan door de knieën en proberen bij familie en vrienden het geld bij elkaar te lenen. Dat weten de maoïsten en ze geven iemand vaak een paar dagen respijt om dat voor elkaar te krijgen. De maoïsten dreigen niet alleen. We hebben ook al het verhaal gehoord van een restauranthouder die zijn poot stijf hield en wiens restaurant vervolgens volledig is vernield.
Wat de winkeltjes bij ons in de buurt doen is het volgende. Ze houden allemaal een oogje in het zeil en informeren elkaar als er verdachte personen in de buurt zijn. Wie zijn rolluiken open heeft sluit ze dan snel. Als je door de straatjes loopt lijkt het alsof alle winkeltjes gesloten zijn, maar niets is minder waar. Mensen proberen op alle mogelijke manieren toch iets te redden en iets te verdienen. Achter veel gesloten rolluiken gaat het werk gewoon door. Dat moet je wel weten. We weten nu dat we bij de bakker gewoon achterom moeten gaan. En als er bij ons internetcafé mensen buiten op de stoep zitten voor het gesloten rolluik dan weten we dat binnen de computers aanstaan. Eén telefoontje en het rolluik gaat open en we kunnen naar binnen glippen. Ook de kleermaker op de hoek bleek gisteren ons naaiwerk gewoon op tijd klaar te hebben gemaakt.
Smalle marges dwingen mensen tot creatieve maatregelen; met alle risico’s van dien.

Onze Sarkiman?
Gisterochtend hebben we thuis vergaderd met de voorzitter van de elektriciteitscoöperatie (TCRECA), Sarkiman Tamang. Hij is een belangrijke regionale maoïst uit ons werkgebied en is vanwege de algemene staking in Kathmandu. We maken van de nood maar een deugd. Aan het einde van de bijeenkomst vroegen we Sarkiman om ons uit vertrouwelijk bron te vertellen wanneer er een einde komt aan de acties. Hij was duidelijk: het gaat zeker nog dagen duren. Dat zou betekenen dat ook de bijeenkomst met de vrouwen - die voor aanstaande zaterdag in Dhulikel staat gepland - niet door kan gaan. Dat betekent ook dat we vanaf nu tot ons vertrek volgende week weinig meer voor de stichting kunnen doen: alle transport is onmogelijk. Wij kunnen niet naar Timal en de mensen uit Timal kunnen niet naar ons toekomen. Ook de afrondende gesprekken die voor vandaag en de komende dagen waren gepland met onze programmamanager voor de vrouwenprojecten kunnen niet doorgaan. Sangram woont in Banepa en kan niet naar Kathmandu reizen. Jammer, maar het politieke conflict dat nu op de straten van de steden van Nepal wordt uitgevochten valt in de categorie ‘voldongen feit’ waar wij ons bij neer moeten leggen.
Bij zijn afscheid stonden we nog wat na te praten over de acties van de maoïsten. Tot onze verbazing en grote verrassing kwam Sarkiman met de mededeling dat hij misschien wel deel gaat uitmaken van de komende regering. Onze Sarkiman???

Sterke vrouwen en een geëmancipeerde man
We hebben gisteren ook - en met erg veel plezier - vergaderd met Mim Bahadur Tamang, sinds december de nieuwe voorzitter van onze uitvoeringsorganisatie voor toiletten en rookvrije kooktoestellen: SaBiNe. Enkele weken geleden hebben we Mim voorzien van een laptop. Hij is daarmee de bezitter van de eerste laptop in zijn dorp Thulo Parsel. Hij heeft al een week computercursus achter de rug en we werden verrast met de eerste resultaten. Mim kwam om:
. zich te verantwoorden voor de uitvoering van het derde toiletten en rookvrije kooktoestellen project voor 600 gezinnen in Narayanthan en Chapakhori. Dit project is in een recordtijd van 4 maanden afgerond;
. ons een planning te geven voor het komende eerste dubbelproject voor 1.200 gezinnen;
. inzicht te geven in de selectie van kandidaten voor een aantal teams van trainers voor dit grote project en in de wijze van opleiden van deze trainers.
De eerste verrassing was dat Mim alle documenten netjes geprint bij zich had. Overzichtelijk gemaakt op zijn eigen laptop met tabellen. Hij genoot er zelf ook zichtbaar van dat hij zich op deze manier kon presenteren. De tweede verrassing was de mededeling van Mim dat er door de enorme aantallen toiletten die in korte tijd moesten worden gerealiseerd een probleem is ontstaan door gebrek aan capaciteit van stukadoors. Deze konden het werk niet aan en er dreigde vertraging te ontstaan. Voor een aantal vrouwen in Chapakhori was dat niet te verteren en zij zijn zelf aan het stukadoren geslagen! Mim legde uit dat ze met plastic handschoenen aan zelf cement aanmaakten en dit met een metalen strip op de muren van de toiletten aanbrachten. Zoveel initiatief van deze vrouwen verbaast ons en we zijn er erg blij mee. Vaak verwijten we de Nepalezen dat ze zich neerleggen bij hun problemen en geen initiatieven nemen. Deze vrouwen tonen dat het ook anders kan. Voor ons een mooi bewijs dat het een goede keus is geweest om de komende tijd vooral te investeren in de ontwikkeling van de vrouwen van Timal. En de beste stimulans om daar maximaal op in te zetten! De derde verrassing was het overzicht dat Mim ons gaf met de namen van de mensen die voor de komende toiletten en rookvrije kooktoestellen projecten de trainingen van bewoners gaan verzorgen.
Mim bleek gekozen te hebben voor de oprichting van drie teams van steeds drie personen. Ieder team bestaat uit twee vrouwen en één man!! Op onze vraag waarom hij in totaal zes vrouwen had geselecteerd was zijn antwoord: vrouwen zijn veel directer in hun communicatie, zij zeggen waar het op staat, terwijl mannen altijd om de kern heen praten.
Blij verrast hebben we kennis genomen van zoveel vertrouwen in de kracht van vrouwen voor de uitvoering van de twee komende grote projecten (in 2 jaar in totaal toiletten en rookvrije kooktoestellen voor 2.400 gezinnen) en van zo’n geëmancipeerde opstelling van Mim in een overheersend patriarchale samenleving.

This is Nepal; de dingen van de dag
Nepal is een land met onvoorstelbare tegenstellingen. Stadsbewoners die zich hebben omgeven met alle techniek en elektronica die hoort bij een moderne samenleving en bewoners van de bergen die nog leven volgens middeleeuwse gewoonten en gebruiken en voor wie het dagelijks leven bestaat uit overleven, meestal zonder elektriciteit, zonder stromend water en vaak met gebrek aan water, zonder toilet en die maar voor een deel van het jaar kunnen leven van de karige opbrengst van hun land. In Kathmandu is de eerste Kentucky Fried Chicken geopend en leiden kinderen aan obesidas (overgewicht). In de bergen is de helft van de kinderen ondervoed en leidt aan stunting (belemmerde groei).
Volgens een berichtje in de krant leden op de derde dag van de algemene staking al enkele honderden van de honderdduizenden actievoerders, die door de maoïsten uit het hele land zijn aangevoerd naar Kathmandu, aan diarree, typhus en koorts als gevolg van het vervuilde drinkwater in Kathmandu en verstopte Wc’s. Volgens dezelfde krant is er een hele stroom wandelende mensen op weg vanuit Kathmandu terug naar de bergen: de regentijd is aangebroken en er moet nodig maïs worden gezaaid anders hebben hun gezinnen de komende winter niets te eten. Uiteindelijk draait daar hun hele leven om: voedsel.
Zouden gewone, dagelijkse verschijnselen als het vervuilde drinkwater in Kathmandu en de noodzaak om thuis op het land te werken de bodem kunnen wegslaan onder de algemene staking van de maoïsten? This is Nepal, het zou zomaar kunnen. Maar er zijn ook andere berichten. De maoïsten hebben aangekondigd dat hun acties agressiever zullen worden. Om te beginnen hebben ze ministers verboden om per auto naar het regeringscentrum Sangar Durbar te komen. De maoïsten blijven ook zeggen dat hun acties ‘peaceful’ blijven; laten we het hopen.

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.

Onzekerheid alom

Vandaag hebben we besloten om ons bezoek aan Thulo Parsel niet door te laten gaan. We hadden gepland om 1 mei voor vier dagen naar Thulo Parsel te gaan om een aantal dingen te doen. Ten eerste wilden we een conferentie voor vrouwen organiseren, waar ze zelf om hebben gevraagd, om erachter te komen waarom de vrouwenprojecten in dit ene dorp vaak zo verschrikkelijk moeizaam verlopen. Altijd treden er problemen op, komen vrouwen niet opdagen, is sprake van onderlinge meningsverschillen, blijkt sprake te zijn van misverstanden, worden afspraken niet nagekomen, etc. We hadden besloten dat we de conferentie wilden benutten om op onze westerse manier - samen met de vrouwen - eerst een analyse te maken van de oorzaken en daarna te besluiten of er voldoende aanknopingspunten zijn om door te gaan met de vrouwenprojecten in dit dorp. Ook wilden we een test doen met de “Road show” die we van de stichting Veldwerk konden lenen. De Road show bestaat uit (a) techniek (een generator, een beamer en een projectiescherm) en (b) een uitgebreide serie Dvd’s over een groot aantal onderwerpen. We wilden testen of het tonen van een DVD met aansluitend discussie een goede manier is om onderwerpen van ons vrouwenproject onder de aandacht van de vrouwen te brengen. Ze kennen geen film of TV, dus hoe zullen ze reageren op bewegende beelden en geluid?
Alle voorbereidingen ten spijt hebben we deze voornemens in de koelkast gezet omdat er een hele onzekere tijd aanbreekt in Nepal. 1 mei is door de maoïsten uitgeroepen als de dag waarop er een einde moet komen aan de huidige regering, die zij als onmachtig beschouwen om leiding te geven aan de vernieuwing van Nepal en aan het tijdig realiseren van een nieuwe grondwet. In 2008 is een grondwetgevende vergadering gekozen met als opdracht om in twee jaar een nieuwe grondwet te schrijven. Op 28 mei zou de nieuwe grondwet vastgesteld moeten worden, maar er staat nog bijna niets op papier en de belangrijkste politieke partijen, maoïsten, Unified Marxists Leninists (UML) en de Congress Party zijn het over de belangrijkste onderwerpen al jaren oneens en de standpunten verharden zich steeds verder.
De maoïsten zijn het nu zat en hebben aangekondigd dat als op 1 mei de huidige regering niet is opgestapt en er geen uitzicht is op realisering van het in 2006 afgesproken “peace process” (die het einde inluidde van 12 jaar gewapende opstand van de maoïsten) er sprake zal zijn van een staking zonder einde. Er worden zware woorden gebruikt en de Kathmandu Post kopte vandaag met ”After May Day, renewed war?”. Gisteren kopte diezelfde krant met de uitspraak van de maoïstenleider Prachanda dat deze dreigde met de lancering van “Jana Andolan III”, een nieuwe derde beweging om vernieuwing tot stand te brengen in Nepal. Tijdens de twaalfjarige burgeroorlog veroverden de maoïsten via de loop van het geweer het complete platteland van Nepal; bijna het hele land dus. Deze keer richten de acties zich alleen op de steden. En de bewoners van Kathmandu zijn bang en cynisch. Mensen zijn begonnen de stad te verlaten en iedereen zorgt voor een extra voorraad voedsel, gas en water. Op straat is het opvallend rustig; het lijkt op een stilte voor de komende storm. Private scholen zijn al dagen gedwongen gesloten en tienduizenden aanhangers van de maoïsten zijn al uit de bergen naar de hoofdstad gekomen. Ze eisen ruimte om te slapen op in scholen en overheidsgebouwen en ze eisen maaltijden. Niemand weet wat er te gebeuren staat. Blijft het bij één dag van algemene stakingen? Zal er sprake zijn van straatgevechten? Wat gebeurt er als er een demonstrant gewond raakt of gedood wordt door leger en veiligheidspolitie? Blijft het bij één dag of zal het de dagen erna verder escaleren? En wat dan? Er zijn geruchten dat India misschien militair gaat ingrijpen. Maar niemand die echt iets weet. De dochter van onze huisbaas, een zeer ontwikkelde jonge vrouw met een goede baan, zei vertwijfeld “wat doen ze met ons land?”. Onze kruidenier reageerde heel cynisch op onze vragen. Hij zei dat hij met zijn vrouw een mooie zaak had opgebouwd maar dat hij zich erbij neerlegt als hij alles zou verliezen en wel zou zien hoe het dan verder moet.
De gewone Nepalezen snakken naar politieke stabiliteit, naar politici die zich eindelijk eens gaan inzetten voor de belangen van de bevolking en ophouden met hun gebabbel en onderlinge ruzies terwijl het land steeds verder wegzakt. De economie stagneert, elementaire voorzieningen als water en elektriciteit zijn onbetrouwbaar en de grootste wens van iedere Nepalees is: het land uit in de hoop op een betere toekomst elders.
En de mensen in ons werkgebied? Die trekken zich nergens iets van aan, zijn niet geïnteresseerd in wat er in de stad gebeurt, zijn niet geïnteresseerd in politiek, willen geen kranten lezen en concentreren zich op de dingen van de dag. Dat betekent vooral: zorgen dat er water en eten is.
Wij hopen van harte dat we op 2 mei kunnen concluderen dat het allemaal meevalt en we alsnog naar Thulo Parsel kunnen vertrekken.

Koninginnedag 2010
Overmorgen is het Koninginnedag. Ook het Nederlandse Consulaat in Kathmandu heeft zich ingespannen om er weer een mooie Hollandse dag van te maken compleet met Koninginnemarkt, oranjebitter, kaas en haring. Een gezellige dag voor de Nederlandse gemeenschap in Nepal. Wij gaan er ook graag naartoe. Deze keer wel met een vreemd gevoel; de dag erna op 1 mei, kan niemand de straat op vanwege de aangekondigde acties en demonstraties en de dagen erna…..?

Saramthali; een warm bad
Zondag zijn we teruggekomen uit het dorp Saramthali. Daar waren we nog niet eerder echt op bezoek geweest. Het dorp beschikt al wel over elektriciteit, omdat ze deel uitmaakten van de eerste fase van het elektriciteitsproject. We hebben genoten van al die palen en draden die overal aanwezig zijn. En de mensen zijn er blij mee, hoewel zij ook dagelijks te maken hebben met powercuts. We zagen al stukjes vooruitgang. Een timmerman was bezig met het bekappen van hout, maar op de achtergrond stond een nieuwe elektrische cirkelzaag. En het was ook zichtbaar dat die werd gebruikt; er lagen mooie kaarsrecht gezaagde palen en planken. We mogen aannemen dat de productiviteit van dit timmerbedrijfje is gestegen, dat ze betere kwaliteit kunnen leveren en het inkomen stijgt.
De alfabetiseringsklassen die we bezochten waren een warm bad. De vrouwen willen zo graag en doen hun best. De klassen in dit dorp zijn pas 10 maanden geleden begonnen en schieten enorm op. Ze waren al een eind op weg in hun tweede boek. Ook kunnen de vrouwen hun naam schrijven. Dat is enorm belangrijk, want nu zijn ze iemand! In Nepal moet iedereen bij alle mogelijke bijeenkomsten een aanwezigheidsregister tekenen. Als je niet kunt schrijven moet je een vinger op een stempelkussen drukken en een vingerafdruk plaatsen. Dat is vernederend. En de vrouwen hoeven dat niet meer; ze zijn iemand en ze doen mee in discussies.
De vrouwen tonen zich erg dankbaar. Ze blijven maar herhalen dat hun eigen ouders hen nooit de kans hebben gegeven om naar school te gaan, maar dat Sathsathai hen die kans wel geeft. Vaak gebeurt dat op een heel persoonlijke manier; ze noemen Tanja dan hun “moeder” omdat zij hen - in hun beleving - de kans geeft te leren lezen en schrijven en zich te ontwikkelen. Daarbij komt dat deze vrouwen weten van Tanja’s ziekte, zich bezorgd tonen en ook bang zijn dat Tanja niet meer terugkomt. Toen Tanja die angst in een klas in Saramthali probeerde weg te nemen kreeg ze een lastige vraag te beantwoorden: “hoe lang leef je dan nog?”. Zowel in deze klas als aan het einde van een grote bijeenkomst van vrouwen wilden weer veel vrouwen Tanja even aanraken en een enkeling viel haar zelfs emotioneel om de hals. Natuurlijk wordt veel werk van Sathsathai in Nepal door andere bestuursleden gedaan - en vooral door vice-voorzitter Annette - maar voor de vrouwen is Tanja de verpersoonlijking van de aandacht die Sathsathai voor hen heeft; ze is een voorbeeld voor de vrouwen - een soort goeroe (leermeester). Dat tonen ze en spreken ze uit. Als Tanja en Annette samen zijn is dat soms pijnlijk. Annette verzet bergen werk in Timal. Zeker sinds de ziekte van Tanja verblijft zij weken achtereen in het gebied om tientallen alfabetiseringsklassen en bibliotheekjes te bezoeken. Maar als Tanja aanwezig is richten de vrouwen hun aandacht vooral op haar. Dat bedoelen ze niet verkeerd en Annette begrijpt dat gelukkig ook.

Bij de bezoeken aan bibliotheekjes hebben we moeten vaststellen dat de bibliothecaressen nog de nodige uitleg nodig hebben. Hen is vaak nog onvoldoende duidelijk hoe de procedure eruit ziet voor het uitlenen van een boek. Wat moet er worden vastgelegd en hoe? En hoe houd je de voorraad boeken netjes op volgorde?
We hebben onze programmamanager opgedragen ervoor te zorgen dat de bibliothecaressen de komende maanden veel extra begeleiding krijgen. Gelukkig dat Annette zoveel energie besteed aan het monitoren van al onze vrouwenprojecten: meten = weten.

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.

Feestelijke opening van 30 bibliotheekjes

Het is 16 april 2010. Drie jeeps met aan boord vertegenwoordigers van Sathsathai, van de Lions Club Renkum Airborne, van de Lions Club Kathmandu Samakushi en van Radio Namobuddha arriveren rond half twaalf ’s ochtends in Narayanthan. Ze zijn gekomen om de feestelijke opening mee te beleven van de eerste 30 bibliotheekjes voor de vrouwen van Timal, die om 13.00 uur zal beginnen. Er moeten nog wat voorbereidingen worden getroffen: 6 tonnen met ieder 20 liter drinkwater, die we hebben meegebracht uit Banepa, moeten nog worden vermengd met - eveneens meegebrachte - blikken limonadepoeder, 5 dozen met ieder 100 pakjes koekjes worden uitgepakt en er komt een jeep aan met een generator, een geluidssysteem en een microfoon. Er worden ongeveer 500 vrouwen verwacht, vandaar.
Tegen één uur ziet het zwart (kun je dat zeggen van zo’n kleurrijke menigte van vrouwen die op hun mooist gekleed zijn met veel kleuren rood, goud, groen en blauw?) van de vrouwen en is het uitdelen van de limonade en de koekjes net begonnen als …..……. er een enorme regenbui losbarst. Vrouwen vliegen alle kanten op naar omringende schoolgebouwen. Daar staan we dan opeengepakt in een menselijk kippenhok, want de opgewonden sfeer blijft. Wij zijn bang dat het hele feest letterlijk in het water zal vallen. Maar wat schetst onze verbazing? De vrouwen zijn dolblij met de regen, de eerste bui sinds september vorig jaar. En Sathsathai heeft hen die regen gebracht. Ze zijn ons uiterst dankbaar. Wie had zo’n reactie kunnen verzinnen? We hadden het misschien kunnen verwachten, want de hele regio snakt naar water. Vorig jaar heeft de moesson bijna geen regen gebracht, de oogst was slecht en de vrouwen zijn moe van de dagelijkse zware gang van vele uren naar de waterbronnen. Maar nu is het dubbel feest.
Als de regen stopt en de zon doorbreekt verzamelen alle vrouwen zich weer en kan de ceremonie beginnen. De 500 pakjes koekjes zijn lang niet toereikend. Er zijn zeker 800 vrouwen van heinde en verre gekomen; sommigen hebben er 3-4 uur voor moeten lopen en ze moeten ook nog weer terug naar huis. Er wordt gezegd dat er misschien wel 1.000 vrouwen gekomen zijn.
De symbolische openingshandeling wordt verricht door Trees Wandel, de inkomend voorzitter van de Lions Club Renkum Airborne: zij knipt een rood-wit-blauw lint door. En natuurlijk zijn er veel toespraken. Bijna allemaal met de boodschap voor de vrouwen van Timal om goed gebruik te maken van de bibliotheekjes en zo hun kennis te vergroten en te werken aan een betere toekomst voor henzelf en hun gezinnen.
Bij het uitdelen van mahla’s (bloemenkransen) en katha’s (gele sjaaltjes) willen veel vrouwen de voorzitter van Sathsathai even aanraken. Ze zijn erg blij dat voorzitter Tanja er weer is; ze zijn zo bang geweest dat ze nooit meer terug zou komen vanwege de verwijdering van haar ene long. Veelvuldig noemen ze Tanja hun ama (moeder); ze is de ama van de ama’s omdat ze hen kansen geeft op ontwikkeling die hun eigen moeders hen nooit hebben gegeven/kunnen geven. Voor sommigen is ze zelfs Buddha. De gouverneur van de Lions regio Kathmandu, Rajan Lamsal, zegt nog nooit zo’n indrukwekkende bijeenkomst te hebben meegemaakt. Hij is diep onder de indruk van de wil van deze vrouwen om verder te komen. Maar hij is ook diep geraakt door de zorgen die de vrouwen uiten over de gezondheid van Tanja. Hij wil ons in Kathmandu graag weer ontmoeten.
Het was een mooie, rommelige en indrukwekkende opening, waar vooral de Lions Renkum Airborne met heel veel plezier aan terug kunnen denken. Door hun acties is het geld bijeen gebracht waardoor de bibliotheekjes mogelijk zijn geworden. En door hun acties heeft Impulsis besloten om hun bijdrage van € 15.000,-- ter verdubbelen, waardoor volgend jaar nog eens 30 bibliotheekjes kunnen worden georganiseerd.

Yes, we can!!!
We stimuleren de vrouwen in ons werkgebied Timal om te durven dromen van een betere toekomst voor henzelf en hun gezinnen. En we ondersteunen ze daarin met alfabetiseringsklassen, microfinancieringsgroepen, bibliotheekjes, de oprichting van een regionale Vrouwenadviescommissie en sinds een week met de selectie en training van 7 women mobilizers. We vertellen de vrouwen over de droom van Martin Luther King, die 50 jaar geleden vocht voor de rechten van de negers in Amerika, en durfde dromen dat ooit de dag zou aanbreken dat blanken en zwarten over gelijke rechten zouden beschikken. En we vertellen dat die droom is uitgekomen met de verkiezing van Obama als de eerste zwarte president van het machtigste land van de wereld. En dat Obama toen zei: Yes, we can!. Vernieuwing en verandering zijn mogelijk als je erin durft te geloven en eraan werkt.

Vandaag kregen we een fantastisch bericht van het United Nations Information Centre (UNIC). Er staan 9 dozen boeken en publicaties van verschillende VN-organisaties klaar voor de bibliotheekjes van de vrouwen in Timal! 50 verschillende titels die we kunnen toevoegen aan de 30 bibliotheekjes die vorige week geopend zijn. In een week tijd groeit het aantal boektitels daarmee tot bijna 200 per bibliotheekje.
Twee vrijwilligers, Remco en Joanne, zijn in december het bolwerk van de VN in Kathmandu/Lalitpur het United Nations Building binnengetreden en hebben contact gelegd met het hoofd van UNIC. In de beleving van Nepalezen, zeker uit ons werkgebied, zijn de VN-organisaties onbereikbare instellingen; ze zullen zelf nooit een poging doen daarmee in contact te komen. Maar Sathsathai durft soms te dromen en te geloven dat het onmogelijke waar kan worden. Na het eerste contact van Remco en Joanne hebben we aan het begin van ons huidige verblijf in Nepal weer een bezoek gebracht aan de heren Shah en Banepali, hoofd en plaatsvervanger van UNIC, en de samenhang uitgelegd tussen de bibliotheekjes en de andere projecten van Sathsathai: alfabetisering, microfinanciering en inkomengenererende activiteiten. We hebben ze onze bibliotheekjes aangeboden om publicaties van VN-organisaties onder de aandacht van de vrouwen van Timal te brengen. Dat vonden ze bijzonder; wij kwamen niet iets aan hen vragen, maar we kwamen wat aanbieden! Het kwartje viel, een droom wordt waar: de vesting die de VN-organisaties heten te zijn opent haar poorten en Sathsathai ontvangt voor haar bibliotheekjes voor de vrouwen van Timal 50 VN-publicaties (x 30 exemplaren). UNIC wil de boeken graag zelf naar Timal brengen omdat ze “graag zelf willen kennismaken met het gebied met het oog op mogelijke samenwerking in de toekomst” zei de heer Banepali vanochtend door de telefoon. Kan het mooier?

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.

Een fantastisch begin

We zijn al weer bijna drie weken in Nepal. Een uur voor vertrek naar Nepal ontvingen we in Nederland nog een mailtje van Martin Teunissen, onze relatiebeheerder bij Impulsis. Deze medefinancieringsorganisatie had diezelfde ochtend besloten onze hele aanvraag voor medefinanciering van € 80.000,-- goed te keuren. Natuurlijk hadden we hard aan de aanvraag gewerkt en geloven we in onze projecten, maar er is door de economische crisis ook minder geld beschikbaar voor Ontwikkelingssamenwerking (en dus voor medefinanciering) en de concurrentie tussen projecten is groter. We gingen uiterst blij verrast weer op weg naar dit mooie land. In de wetenschap dat we verder kunnen met onze ambitieuze plannen voor de 40.000 inwoners van de regio Timal: voor nog eens 1200 gezinnen een toilet en een rookvrij kooktoestel (voor ca. 8500 mensen een gezondere toekomst met minder ziekte), nog eens 30 bibliotheekjes voor vrouwen en een stimuleringsprogramma voor vrouwen om te beginnen met nieuwe inkomengenererende activiteiten.
Het eerste contract met onze uitvoeringsorganisatie SaBiNe (“Samen werken aan de ontwikkeling van Nepal”) is getekend. In een jaar tijd worden 1200 gezinnen in de dorpen Narayanthan, Bolde Pediche en Mechchhe voorzien van een toilet en een rookvrij kooktoestel. SaBiNe organiseert het project, geeft voorlichting en trainingen en voorziet de gezinnen van materialen. De gezinsleden zelf doen het werk: zand en stenen sjouwen, een gat voor de beerput graven en deze afwerken met muurtjes van gestapelde stenen. SaBiNe ziet toe op de uitvoering, monitort de voortgang en rapporteert aan Sathsathai. Dit contract was alleen mogelijk door de financiële bijdrage van de Stichting Christelijke Recreatiecentra en de medefinanciering door Impulsis.

Juul
Een goede vriendin uit Nijmegen besloot in januari spontaan om veertien dagen naar Nepal te gaan en een week te besteden aan Engelse conversatieles voor leraressen van onze alfabetiseringsklassen. Deze jonge vrouwen hadden daar al vaak om gevraagd. Op school hebben ze wel Engelse les gehad (in Nepal is Engels net als in India een soort tweede taal) maar hoe leer je woorden uitspreken als je leraar geen Engels spreekt, je alleen geschreven woorden leert en nooit Engels hoort spreken (niemand heeft een TV in de bergdorpen)?
Typisch Nepalees was het effect van het mooie aanbod van Juul maar gering. Honderd en één redenen werden genoemd waarom de leraressen niet bij de lessen van Juul aanwezig konden zijn. Na een reis van 14.000 km werd ze dagelijks omringd door maar een klein groepje van 3-5 leraressen in steeds wisselende samenstelling. Dat maakte het onmogelijk om echt iets op te bouwen. Jammer, maar we hebben wel de indruk dat Juul van haar verblijf heeft genoten. De Nepalese economie heeft er wel bij gevaren (!) en voor ons was ze een paar dagen een heerlijke logé. We hebben het initiatief van Juul erg gewaardeerd en zijn nog steeds onder de indruk van het gemak waarmee ze een week onder primitieve omstandigheden in Narayanthan heeft verbleven.

Voorbereidingen bibliotheekjes
De afgelopen weken hebben we de meeste tijd besteed aan de voorbereiding van de opening van de eerste 30 bibliotheekjes aanstaande vrijdag 16 april in Narayanthan. Omdat de voorbereidingen op aanwijzingen via de mail vanuit Nederland natuurlijk met de Nepalese slag waren gebeurd ( dat betekent weinig plannen en maar zien dat je de dingen op het allerlaatste moment voor elkaar krijgt, waardoor nooit iets tijdig wordt gerealiseerd) bleek er bij aankomst in Nepal nog erg veel georganiseerd te moeten worden. Natuurlijk door de programmamanager, maar we hebben ook zelf de handen uit de mouwen gestoken. En daar begrijpen Nepali natuurlijk weer niks van: dat wij gewoon een hele dag domweg samen met hen ruim 3500 boeken hebben zitten stickeren, zodat ze tenminste voorzien van een nummer op transport konden gaan naar de 30 bibliotheekjes. We hebben ervoor gezorgd dat er een gebruikersreglement kwam dat vervolgens natuurlijk ook gekopieerd en gelamineerd moest worden, we zijn zelf naar het United Nations Information Centre gegaan om van de 22 UN-agencies publicaties te krijgen voor de bibliotheekjes. De organisatie voor Human Rights heeft gereageerd met 12 (x30) gratis publicaties. Het wachten is nog op de rest; we hopen ook op publicaties van met name UNICEF en de WHO over gezondheid, voeding, hygiëne, sanitatie, kinderrechten, e.d. Bureaucratische molens draaien langzaam, wie weet wat ze nog opleveren voor de vrouwen in Timal.
De bibliotheekjes beginnen met ca. 130 verschillende boeken en boekjes. Over heel diverse onderwerpen: gezondheid (natuurlijk met “Where there is no doctor” in het Nepalees), beroemde vrouwen, economische activiteiten, ontspanning, vrouwenrechten, etc. Er is nog een aardig bedrag niet besteed. Dat zal in de komende maanden worden ingezet om het aantal titels uit te breiden. Dat geeft de vrouwen na een eerste kennismaking de kans om zelf aan te geven aan welke boeken zij behoefte hebben/waar zij de voorkeur aan geven.
In het volgende weblog meer over de bibliotheekjes en de feestelijke opening!

Lions Club Renkum Airborne
Drie leden van deze Lions Club zijn in Nepal om de opening mee te maken van de 30 bibliotheekjes die zij met een bijdrage van € 15.000,-- (!!) mogelijk hebben gemaakt: Trees, Cilly en Ernemien. Ze zijn al op bezoek geweest bij de grootste Lions Club van Nepal: LC Kathmandu Samakushi. Deze Nepalese club draagt in natura bij aan de bibliotheekjes: 30 woordenboeken en 30 landkaarten van Nepal.
De Renkumse Lions blijven twee dagen en nachten in ons werkgebied. Ze slapen bij mensen thuis en gaan de dag na de opening op stap om een tweede bibliotheekje en een alfabetiseringsklas voor vrouwen te bezoeken. Bergschoenen mee, want de berghellingen in het gebied zijn steil en de paadjes smal.

WACN en GONGO’s
We hebben een ontmoeting gehad met een indrukwekkende vrouw, Prativa Subeti. Zij is oprichtster en voorzitter van het Women Awareness Centre Nepal. De kans is groot dat we haar organisatie gaan inschakelen voor het geven van trainingen en cursussen voor de vrouwen in Timal: over microfinanciering, dorpsontwikkeling, vrouwenrechten, inkomengenererende activiteiten, leiderschap, belangenbehartiging (advocacy) e.d. Eerst gaan we daarover praten met de 21 vertegenwoordigers de vrouwen van Timal: met de leden van de Women Advisory Committee. Ook aan deze vrouwen zal Sathsathai de komende maanden een breed pakket van trainingen en cursussen aanbieden.
Prativa schrijft met opzet boeken omdat er in Nepal geen boeken zijn over vrouwenvraagstukken. In één van haar boeken beschrijft ze ook hoe het komt dat er van het vele geld dat de internationale gemeenschap in Nepal pompt bijna niets doorsijpelt naar de dorpen buiten de hoofdstad Kathmandu. Eén van de verklaringen is de Pajero-cultuur (veel geld wordt besteed aan dure kantoren en jeeps/Pajero’s). Een andere verklaring is het bestaan van zogenoemde GONGO’s. Ontwikkelingswerk wordt veelal gedaan door NGO’s (non-governmental organizations), die daarvoor geld krijgen van internationale donoren. In Nepal richten ministers en parlementsleden (en de laatste koning!) zelf NGO’s op om zich te verrijken aan het geld van donoren dat bestemd is voor de ontwikkeling van hun land: vertegenwoordigers van de overheid die zelf NGO’s runnen: GONGO’s (governmental non-governmental organizations). Een contradictie in terminis en een perverse vorm van corruptie.

Een tegenvallende gezondheid
Na de verwijdering van Tanja’s rechterlong een jaar geleden en de slechte ervaringen tijdens ons verblijf in Nepal afgelopen november/december, ging het met Tanja’s gezondheid tijdens de eerste twee weken erg goed. Geen allergieën vanwege de vuile lucht en geen noemenswaardige ademhalingsproblemen. Eigenlijk alleen complimenten van mensen die haar ook in het najaar hadden gezien, dat ze er zo goed uitzag. Maar dagenlange vergaderingen met onze programmamanager voor de vrouwenprojecten, die van dag tot dag steeds zieker werd, en veel andere Nepalezen die ook met verkoudheid (bij meer dan 30 graden Celsius overdag!), griepachtige spierpijn en koude rillingen rondlopen, ging het afgelopen maandagavond mis. En al direct was sprake van bronchitis en ontstoken slijm. Gelukkig hadden we van dokter Ullman, de Arnhemse longarts, voor de zekerheid een antibioticum meegekregen. De afgelopen twee dagen was het vooral veel slapen en slikken. Morgen moeten we besluiten of we vrijdagochtend vroeg naar ons werkgebied gaan voor de feestelijke opening van 30 bibliotheekjes voor de vrouwen. Eerlijk zijn over je eigen gezondheid tegenover de teleurstelling van naar verwachting 500 vrouwen die uitzien naar de komst van Tanja.

Nieuwjaarsdag
Vandaag 14 april 2010 is het Nieuwjaarsdag in Nepal; de eerste dag van het jaar 2067. We wensen de Nepalezen graag een goed komend jaar, maar weten tegelijkertijd dat het hoogstwaarschijnlijk weer niet zo zal zijn. Het gaat al jaren bergafwaarts en er lijkt geen enkele verbetering te komen. Nepal behoort tot de groep van de minst ontwikkelde landen en wordt soms zelf gerekend tot de zogenoemde “failed states”, landen waar de overheid de bevolking niets meer te bieden heeft. Na 12 jaar burgeroorlog gloorde er in 2008 hoop toen de eerste verkiezingen redelijk verliepen en een duidelijke winnaar opleverde: de maoïsten die 12 jaar gewapende strijd hadden geleverd tegen een vermolmd feodaal systeem. Binnen een jaar was het koningshuis afgeschaft en …… gingen de politieke partijen verder waar ze gebleven waren. Altijd met elkaar oneens en als er dan een besluit wordt genomen is het zelden met de bedoeling om het ook uit te voeren. En de bevolking gelooft al helemaal niets meer van de “bla, bla” (zo noemen ze het geblaat van hun politici) van ministers en parlementsleden. Hun realiteit is:
. twaalf uur per dag geen elektriciteit,
. zelfs in de dure wijken van Kathmandu al een chronisch gebrek aan water,
. met verkeer verstopte wegen,
. een wegdek dat meer weg heeft van Emmentaler dan van een net strookje asfalt (na zonsondergang staat een ritje op de fiets bijna gelijk aan een zelfmoordpoging vanwege de diepe gaten, de missende putdeksels, afwezige straatverlichting en onverlichte voertuigen),
. verkeer zonder verkeersregels (“bestaan die dan?”),
. automobilisten met rijbewijs die nooit enige les hebben gehad, maar een ambtenaar wat hebben toegestopt,
. een uitzichtloze hoge werkloosheid,
. een terughollende export (en dat stelde al niet veel voor) terwijl bijna alles moet worden ingevoerd uit vooral China en India (gelukkig maar dat India een vaste omrekenkoers rekent voor de Nepalese rupee, want als die ooit wordt losgelaten zal Nepal geconfronteerd worden met een armoede die zelfs voor hen onvoorstelbaar zal zijn),
. enorme inkomstenderving doordat steeds minder Nepalezen in het buitenland kunnen werken en er dus ook minder geld “naar huis” wordt gestuurd,
. een luchtvervuiling in de hoofdstad Kathmandu die tot de ergste in de wereld behoort,
. echte honger in grote delen van het oosten en westen van Nepal,
. gebrek aan de meest elementaire medicijnen in de meer afgelegen bergdorpen,
. wekelijkse - en in perioden zelfs dagelijkse - bandha’s: stakingen waarbij het hele openbare leven wordt stilgelegd omdat één of andere groep het ergens mee oneens is,
. en ………. (de lijst is eindeloos en ontmoedigend lang).
Het land zakt steeds dieper weg, en de politici: zij kibbelen voort. “Gelukkig Nieuwjaar”. Dat klinkt in Nepal als “ik hoop dat je het komende jaar weer overleeft”.

Toen we vandaag aan de eigenaar van het internetcafé om de hoek vroegen wanneer de jaartelling begonnen is, keek hij ons vragend aan. Hij had geen enkel idee. Dit is een soort vraag- en-antwoordsituatie die we in Nepal vaak tegenkomen. De Nepalees denkt dan waarschijnlijk “hoe verzint ‘ie het”, terwijl wij dan denken “wat zijn ze weinig geïnteresseerd”. Nieuwsgierig zijn ze als geen ander; wat je ook doet, een Nepalees gaat er met z’n neus bovenop staan, maar zal zelden vragen naar de betekenis van wat je doet. De mensen met wie we werken houden we telkens weer voor: “vraag als je iets niet begrijpt of iets wilt weten, alleen dan kom je verder”. Maar dat druist zo tegen de landsaard en het onderwijssysteem in, dat het meestal niet meer dan een onwennig glimlachje oplevert.

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.

Nog een dag of acht

Dan vliegen we weer voor een verblijf van zeven weken naar Nepal. Het wordt zoals gewoonlijk een bezoek met een overladen programma. Vooral op het gebied van de vrouwenprojecten willen we met vertegenwoordigers van de vrouwen van Timal hele concrete stappen gaan uitwerken. Hoe kunnen we investeren in ‘capacity building’ van de 21 leden van de regionale Vrouwen Advies Commissie, zodat zij over een jaar of twee een voortrekkersrol kunnen vervullen in de emancipatie van hun seksegenoten? Hoe gaan we ervoor zorgen dat de 63 lokale microfinancieringsgroepen in de komende twee jaar doorgroeien naar een duurzame en professionele organisatie die zonder hulp van buiten zelfstandig kan functioneren en zich verder kan ontwikkelen? Hoe krijgen we de komende jaren vrouwen uit Timal zover dat ze een eigen bedrijfje durven en kunnen beginnen, zodat de inkomsten van hun gezinnen toenemen? Hoe kunnen we bereiken dat vrouwen die dat aandurven een goede vakopleiding kunnen volgen zodat ze hun nieuwe bedrijfje ook met kennis kunnen opzetten? Hoe gaan we aan de slag om ook in meer brede zin meer kennis over verbetering van landbouwmethoden tussen de oren te krijgen?
Als we terugkomen in mei willen we beschikken over concrete stappenplannen; wanneer doen we wat en wat moet daar het resultaat van zijn? Het leeuwendeel van ons werk de komende weken zal bestaan uit heel veel overleg met onze Nepalese uitvoeringsorganisaties, onze programmamanager voor de vrouwenprojecten, Sangram Jit lama, en natuurlijk de vrouwen van Timal zelf.
En natuurlijk moeten we ook afspraken maken en een contract opstellen voor de uitvoering van het derde project voor de bouw van toiletten en rookvrije kooktoestellen: deze keer gaat het om een dubbel project voor 1.200 gezinnen. En er valt feest te vieren: het grote elektrificatieproject nadert zijn voltooiing. Dit jaar zal het worden afgerond en beschikken alle 5.000 gezinnen over licht en elektriciteit. En er is nog een andere festiviteit: de feestelijke opening van 30 bibliotheekjes (zie hieronder).

Druk en leuk
Om ons bezoek aan Nepal goed voor te bereiden zijn we al weken verschrikkelijk druk. Onze pc's draaien overuren en onze contactpersonen in Nepal zullen wel eens horendol van ons worden. Daarnaast vragen natuurlijk ook allerlei activiteiten in Nederland onze aandacht. Ten eerste op het terrein van fondsenwerving; “geen geld geen Zwitsers”, zonder bijdragen voor de projecten zijn onze handen gebonden en kunnen we niets doen. Het is iedere keer weer een klein feestje als inspanningen op het gebied van fondsenwerving resultaat opleveren. En we zijn ook iedere keer weer verbaasd over de bedragen waar het dan om gaat en over de enorme inzet die anderen plegen om die bedragen bij elkaar te krijgen.

“Chapeau!” voor onze sponsors en donateurs
Op woensdagavond 3 maart jl. werd ons door de Lions Club Renkum Airborne, de eerste vrouwelijke Lions Club in Nederland, een symbolische cheque overhandigd van € 15.000,-- voor de realisering van 30 kleine bibliotheekjes voor de vrouwen van Timal. We weten dat die bijdrage met heel veel persoonlijke inzet van de leden bij elkaar is gebracht. Ze maken zelf jams, vruchtensappen, bloemenboeketjes, e.d. en brengen dat bij allerlei gelegenheden aan de man.
Afgelopen zondag vond in het prachtige kerkje in Rozendaal een door de Zonta Club Arnhem Area georganiseerd benefietconcert plaats. Deze vrouwelijke serviceclub heeft een bedrag van € 10.000,-- toegezegd voor alfabetiseringsklassen en microfinancieringsgroepen voor de vrouwen van Timal. Heel anders dan genoemde Lions Club brengt deze Zonta Club sponsorbedragen vooral bij elkaar door activiteiten te organiseren op het culinaire en het culturele vlak. Het concert in Rozendaal was een groot succes. De organisatie liep op rolletjes, de belangstelling was groot, de musici lieten zich van hun beste kant horen en het publiek genoot.
Leuke bijkomstigheid was dat een aantal bestuursleden van de Lions Club Renkum Airborne aanwezig was bij deze activiteit van de Zonta’s.
In de eerste twee maanden van dit jaar werden we ook weer een paar keer verblijd met spontane donaties door particulieren. Had het iets te maken met het verschijnen van de nieuwsbrief van januari jl.? Of is dat het resultaat van “hoort zegt het voort”?
En vorige week vrijdag waren we ook weer op bezoek bij Impulsis, de medefinancieringsorganisatie voor ontwikkelingssamenwerking waar wij kunnen aankloppen voor het verkrijgen van medefinanciering (tot 50%) voor de projecten in Nepal. Door beleidswijzigingen van voormalig minister Koenders wordt het verkrijgen van medefinanciering voor projecten in Nepal steeds moeilijker. Toch vinden we bij Impulsis steeds weer een gewillig oor en doen zij hun best om te voorzien in de gevraagde medefinanciering. Het gesprek vond plaats met het oog op de beoordeling volgende week van de aanvraag van Sathsathai voor 2010. Een hele forse aanvraag voor de bouw van 1.200 toiletten en rookvrije kooktoestellen, voor de oprichting van nog eens 30 bibliotheekjes en voor de uitvoering van ons programma “Vrouwen van Achterstandsgroep naar Nieuwe Ondernemer”. Op de dag dat wij naar Nepal vertrekken buigt het Impulsisteam zich over deze aanvraag. Wij houden onze vingers gekruist voor een goede afloop.

Het verhaal gaat
Door inmiddels 6 jaar ervaring hebben we kennelijk ook steeds meer een verhaal te vertellen waar belangstelling voor is. Soms zeggen we wel eens grappend: je stopt er voor een dubbeltje in en je krijgt een verhaal voor vele euro’s. Als we beginnen te vertellen is het moeilijk om ons te stoppen. De werelden daar en hier verschillen ook zo enorm dat er altijd zo heel veel te vertellen valt. Soms is het ook net als bij de bestudering van het heelal: je kijkt terug op je eigen geschiedenis. Bij heel veel ontwikkelingen in Nepal moet je jezelf de vraag stellen hoe het ook alweer was in Nederland zo’n 100 jaar geleden en welk ontwikkelingsproces we hier door zijn gegaan. De vrouwenprojecten zijn daar een mooi voorbeeld van. De vrouwen van Nepal staan nog aan het begin van een ontwikkeling die in het Westen aan het begin van de vorige eeuw begon. Zij hebben dus nog een hele lange weg te gaan op het gebied van persoonlijke ontwikkeling, emancipatie en empowerment. Daarover vertellen we graag en dat helpt ook ons om onze gedachten verder te scherpen.
Op 22 februari hebben we meegewerkt aan een bijeenkomst voor een Passage-afdeling in Ede. Deze avond stond in het teken van de millenniumdoelen. Door COS-Gelderland wordt rond deze millenniumdoelen een programma verzorgd, waarbij zij vertellen over de herkomst en de betekenis van de millenniumdoelen en wij daar inkleuring aan geven met voorbeelden uit onze praktijk in Nepal. Die combinatie werkt goed. De betreffende Passage-afdeling heft zichzelf in de loop van dit jaar op. Een teken dat de emancipatiebeweging van de vrouw, die zo’n 100 jaar gelden in Nederland begon, haar einde nadert? En een voorbeeld voor de lange weg die vrouwen in Nepal nog hebben te gaan?
Vorige week hadden we thuis aan tafel een promovendus. Zijn promotieonderwerp is wat mensen motiveert om zich in te zetten voor ontwikkelingswerk. Er werden eindeloos lange vragenlijsten afgewerkt. En het zal niet verbazen dat we weer zoveel te vertellen hadden dat het interview fors meer tijd vergde dan van tevoren was ingepland.

Heel bijzonder
Tijdens ons verblijf in Nepal voegen zich 3 leden van de vrouwelijke Lions Club Renkum Airborne bij ons. Zij zijn aanwezig bij de opening van de eerste 30 door hen gesponsorde bibliotheekjes voor vrouwen die hebben deelgenomen aan de tweejarige alfabetiseringsklassen die Sathsathai heeft georganiseerd. Op die manier kunnen deze vrouwen ook na afloop van de klassen blijven lezen, kunnen ze hun leesvaardigheid blijven onderhouden en verbeteren en hun kennis vergroten. In Nepal zullen zij in Kathmandu ook contact leggen met de (mannelijke) Lions Club Samakhushi. Deze serviceclub draagt ook bij aan de bibliotheekjes: zij verschaffen woordenboeken en landkaarten van Nepal.
We zijn nog druk in overleg met de communicatieafdeling van de Verenigde Naties in Nepal. Zij hebben beloofd om alle VN-organisaties op de hoogte te stellen van de komende bibliotheekjes en hen gevraagd VN-publicaties beschikbaar te stellen. Daarbij moet gedacht worden aan hele praktische publicaties van Unicef over bijvoorbeeld gezondheid en voeding van kinderen.
Heel bijzonder is ook het bezoek van een goede vriendin uit Nijmegen. Juul gaat deze week helemaal alleen naar Nepal om leraressen van onze alfabetiseringsklassen in het dorp Narayanthan een week lang conversatieles Engels te geven. Deze jonge vrouwen hebben daar zelf om gevraagd. Op school hebben ze wel Engelse woordjes geleerd uit een boek, maar ze hebben geen idee hoe ze de woorden uit moeten spreken. Leerkrachten spreken meestal geen of nauwelijks Engels, televisie bestaat niet en toeristen om eens mee te oefenen komen niet in dit gebied. We zijn ontzettend blij met het aanbod van Juul. Het is ook een bedankje aan deze leraressen die voor een hele kleine vergoeding van € 10,-- per maand 6 dagen in de week gedurende 2 uren per dag lees- en schrijfles geven aan hun moeders, oma’s en buurvrouwen. En het maakt onze communicatie met deze jonge vrouwe ook weer eens stukje makkelijker.

Powercut
We willen een vol programma uitvoeren in Nepal, maar weten dat er nu al 12 uur per dag (!) geen elektriciteit is. Nederland ligt al volledig lam bij een stroomstoring van enkele minuten die zich eens in de zoveel jaren onverhoopt kan voordoen. In Nepal is sprake van een formeel schema waarop vermeld staat op welke uren er wel en geen stroom is. Volgens het schema voor onze wijk in Kathmandu zijn er dagen dat we overdag slechts enkele uren stroom hebben. Hoe we dat gaan doen met een computer is ons nog een raadsel. Maar ook de koelkast kan nauwelijks draaien. Voeg daarbij dat het politiek nog steeds erg onrustig is wat wekelijks leidt tot stakingen, verplichte winkelsluitingen, blokkades van wegen en regelmatig tekort aan benzine en dat het mobiele telefoonnet vaak overbelast is, en het zal duidelijk zijn dat de werkomstandigheden niet altijd gunstig zijn om een overladen programma ook te kunnen uitvoeren. Ké garné? We doen ons best en zullen wel zien hoe ver we komen. Een ding is zeker: veel van wat is gepland zal anders verlopen, veel onverwachte gebeurtenissen zullen op onze weg komen en uiteindelijk zal op z’n Nepalees veel op het allerlaatste moment toch voor elkaar komen.

Blijf ons volgen
Onze volgende bijdragen aan dit weblog komen uit Nepal. Althans dat zijn we van plan. Veel zal afhangen van het kunnen gebruiken van computers en internet. We doen ons best.

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.

Koenders: wat doe je nou?!

Deze keer geen echte stand-van-zaken terugmelding, maar een open brief aan de minister van ontwikkelingssamenwerking, omdat de besluiten van minister Koenders over bezuiniging op financiering van ontwikkelingssamenwerking zo ontzettend ingrijpend zijn voor de mensen in Nepal en onze projecten daar:

Een minister is verantwoordelijk om zijn beleid actueel te houden. Zeker in een tijd waarin er, ondanks vele jaren werk en vele miljarden belastinggeld, zoveel kritiek wordt geuit op de resultaten die in ontwikkelingslanden worden geboekt. Je kunt met de beste bedoelingen het beleid voor Ontwikkelingssamenwerking willen bijstellen. Maar goede bedoelingen zijn maar één ingrediënt van goed nieuw beleid. Een ander belangrijk element is “rekenschap van ongewenste effecten”. Als het effect van nieuw beleid is dat er veel zeer ongewenste neveneffecten optreden dan mag gerede twijfel ontstaan over de wenselijkheid van ongewijzigd vasthouden aan het nieuwe beleid.
Waarom deze inleiding?

Onlangs zijn we enorm geschrokken. Tijdens een afstemmingsoverleg van vijf Nederlandse organisaties die allemaal in hetzelfde gebied in Nepal werkzaam zijn en allemaal behoren tot het zogenoemde particulier initiatief (PI), werd duidelijk wat de effecten van het nieuwe beleid van minister Koenders zijn voor ons werk in Nepal. In een paar woorden komt het erop neer dat Nederland op geen enkele manier meer geïnteresseerd is in de ontwikkeling van Nepal. Toch één van de allerarmste landen van de wereld en ook nog een zogenoemd postconflict land na 12 jaar burgeroorlog, 13.000 doden en een getraumatiseerde bevolking. Nu had een vorige minister van Ontwikkelingssamenwerking (Herfkens en ook PvdA) al besloten dat Nepal niet tot haar troetelkindjes behoorde. Haar collega Koenders doet er nu een schepje bovenop door de zogenoemde medefinancieringsorganisaties, waar ook onze organisaties kunnen aankloppen voor medefinanciering (max. 50% als we zelf in staat zijn om de andere 50% bijeen te brengen) via aangescherpte regels te dwingen om beschikbare middelen vooral in de door hem gekozen partnerlanden te besteden.

Verhoudingen zijn zoek
Er wordt geschat dat er in Nederland zo’n 10.000 kleine particuliere organisaties actief zijn op het terrein van ontwikkelingssamenwerking. Gelet op het kleine aantal van 30 partnerlanden en bijna allemaal in Afrika, zegt mijn natte vinger dat misschien wel zo’n 8.000 kleine particuliere organisatie (80%) met de zegen van deze minister en de Tweede Kamer hun werk mogen voortzetten met 0,15 % van het voor Ontwikkelingssamenwerking beschikbare budget (belastinggeld).

Een klein sommetje:

Totale begroting van Ontwikkelingssamenwerking: € 4,7 miljard = 100%
Beschikbaar voor medefinanciering: € 450 miljoen = 9,6%
Beschikbaar voor niet-partnerlanden: 40% van € 450 miljoen = € 180 miljoen = 3,8%
Maximaal voor het particulier initiatief: 4% van € 180 miljoen = € 7,2 miljoen = 0,15%

Wat is het PI?
Waarschijnlijk is het particulier initiatief het beste te omschrijven in termen van persoonlijke betrokkenheid van mensen, die geraakt door de armoede van medemensen in ontwikkelingslanden en door de vaak mensonwaardige levensomstandigheden die daar het gevolg van zijn, zelf in actie komen. Die zich erover verbazen dat met 0,8 % van alles wat we in Nederland met elkaar verdienen – met een bedrag tot 2010 van ruim € 5 miljard per jaar dus – aangevuld met vele miljarden van grote internationale ontwikkelingsorganisaties (bijvoorbeeld van de Verenigde Naties of de Wereldbank) zo ontzettend weinig wordt bereikt voor de mensen waar ze zelf contact mee hebben. Dat zijn mensen in ontwikkelingslanden die meer zijn dan anonieme cijfers uit statistieken: mensen met een naam en een gezicht. Daarbij gaat het om belangeloze persoonlijke inzet en betrokkenheid en niet om een goed salaris, een mooie carrière, een prachtige jeep met chauffeur, een airconditioned kantoor in de hoofdstad, sociale contacten binnen de groep expats en met de nationale elite en nauwelijks met de echte doelgroep: de armen in slecht bereikbare rurale gebieden.
Het kleine Nederlandse PI neemt in de wereld een heel bijzondere positie in. Er is geen land in het rijke Noorden waar zoveel mensen zelf de handen uit de mouwen steken en zelf letterlijk naast de mensen in het Zuiden gaan staan om ze te ondersteunen naar een betere toekomst. Daar kan Nederland trots op zijn.

PI beter dan professionals?
Nee, dat is het scheppen van een schijntegenstelling. Bovendien: zou dat kunnen met een verschil in financiële armslag van 99,85: 0,15? Dat is ook het oneerlijke in de discussies van de afgelopen jaren over de resultaten van ontwikkelingssamenwerking. De kritiek op zoveel professionele onkunde werd door professionals - en daar mag ook de minister en zijn hele ambtelijke organisatie toe worden gerekend – vaak afgeleid met verwijzingen naar het goedbedoelde amateurisme van het PI, waarvan de resultaten niet te kwantificeren zouden zijn. Maar waar praten we over? In het nieuwe beleid is 0,15% van de totale begroting van OS beschikbaar voor kleine particuliere organisaties die actief zijn in niet-partnerlanden: een bedrag van ca.€ 7,2 miljoen. Omdat het PI werkt met vrijwilligers zonder salaris wordt dat bedrag bijna volledig rechtstreeks besteed aan concrete hulp ter plaatse. Voor de eerste de beste professionele ontwikkelingsorganisatie of afdeling van het ministerie van OS is dat bedrag een schijntje van wat er nodig is voor salarissen, gebouwen, auto’s en andere overhead.
Waar het om gaat is dat grote organisaties en het PI onvergelijkbare grootheden zijn: zowel wat betreft schaal, als persoonlijke betrokkenheid en aard van activiteiten. En dus ook wat betreft resultaten. Macro gezien heeft 30 jaar ontwikkelingssamenwerking de armoede de wereld niet uit geholpen en is de kloof tussen het Noorden en het Zuiden alleen maar groter geworden. Micro gezien is het PI uitstekend in staat om precies aan te geven wat zij bereikt. Als voorbeeld onze eigen organisatie Sathsathai (Nepalees voor “samen”). Met een jaarbudget van gemiddeld € 100.000,--, waarvan ca. € 40.000,-- uit de ‘pot van Koenders’ via medefinanciering door ICCO en later Impulsis, hebben wij in 5 jaar:
. een bergregio met zeven dorpen in Nepal voorzien van een elektriciteitsnet, aangesloten op het nationale elektriciteitsnet, alle 5.000 aangesloten op het net en alle 40.000 inwoners voorzien van licht (5 lampen in huis);
. 1.200 gezinnen voorzien van een toilet en een rookvrij kooktoestel (doelstelling: in 2012 alle 5.000 gezinnen);
. 116 tweejarige alfabetiseringsklassen georganiseerd waardoor 2.900 vrouwen leren lezen en schrijven (om deze investering te verduurzamen worden in april aanstaande 30 bibliotheekjes ingericht, zodat de vrouwen hun nieuw verworven leesvaardigheid kunnen onderhouden en versterken);
. 63 lokale microfinancieringsgroepen georganiseerd, waarvan 3.000 vrouwen lid zijn;
. een programma ontwikkeld dat in het voorjaar van 2010 van start gaat en zich richt op (a) professionalisering van de microfinancieringsorganisatie door de oprichting in 2011 van een Saving and Credit Co-operative die voldoet aan alle eisen van een Saving and Credit Union (daarmee verduurzaamt de investering in de lokale MF-groepen) en (b) het stimuleren en begeleiden van vrouwen naar nieuwe inkomengenererende activiteiten.

Zo concreet kan het PI haar resultaten benoemen. Dat is ook de waarde en het gezicht van het PI: kleinschalig, concrete resultaten en bijna tot op de Euro is de relatie te leggen tussen input en output.
Daarin onderscheiden professionele organisaties en PI zich ook van elkaar: sophisticated versus houtje touwtje. Grote organisaties moeten veel aandacht en energie besteden aan managementtools als planning, monitoring, rapportage en evaluatie. Deze tools brengen het grote gevaar met zich dat er een schijnwerkelijkheid ontstaat - zeker in ontwikkelingslanden waar het behoud van een baantje veel belangrijker is dan het bereiken van enig resultaat en dus het ophouden van de mooie schijn letterlijk van levensbelang is. Voor het PI gelden deze bijna wetmatigheden veel minder: er is geen sprake van dikbetaalde banen en andere statusverhogende emolumenten. Veel van het werk gebeurt door lokale vrijwilligersorganisaties en door mensen die echt iets willen doen voor de ontwikkeling van hun dorp of regio. Zij worden niet gedreven door behoud van salaris of sociale positie. En ze krijgen ook niet de kans zich te verschuilen achter mooie rapportages; daarvoor zit de Nederlandse sponsor ze veel te dicht op de huid. Die komt één of twee keer per jaar zelf kijken en vraagt akelig lang door over de gang van zaken. En als ze terug in Nederland zijn willen ze regelmatig bericht hebben over de voortgang van projecten en stellen ze via de mail veel lastige vragen.
Zouden die grote professionele organisaties ook weten wat er onder de mensen in de rurale gebieden in ontwikkelingslanden – ver van de grote stad waar zij hun kantoren hebben - leeft? Wat hun echte problemen zijn? Maar ook: weten ze welke oplossingen deze mensen zelf bedenken? Dat soort oplossingen zijn zelden erg dure oplossingen, gewoon omdat de mensen waar het om gaat denken in stuivers en dubbeltjes. Het zijn juist die grote professionele organisaties die in een ontwikkelingsland zorgen voor een enorme opwaartse druk op lokale salarissen en vergoedingen, waardoor projecten onnodig duur worden.

Verschillen in drijfveer (carrière versus persoonlijke zingeving), schaal (grootschalig versus kleinschalig), betrokkenheid (professioneel/zakelijk versus persoonlijk/emotioneel), afstand (planmatig volgens protocollen versus samen oplossingen zoeken) en risico (vele miljoenen versus enkele duizenden Euro’s verknoeit bij een misser) maken ontwikkelingswerk door professionals en het PI onvergelijkbaar. De één kan wat de ander niet kan en vice versa. Beide verdienen het om op een eerlijke en oprechte manier beoordeeld en benaderd te worden.

Het kind en het badwater
De aandacht van minister Koenders gaat vooral uit naar grote ontwikkelingsorganisaties (soms ook een wenkend perspectief voor na een ministerschap) en naar zogenoemde bilaterale hulp (rechtstreeks aan de regering van een ontwikkelingsland). Deze minister verschuift zijn budget ook meer in die richting. Hij miskent met zijn nieuwe beleidsregels het belang van het kleine PI. Eén van de pijlers van zijn beleid is het leggen van een brug tussen ontwikkelingen in het Noorden en in het Zuiden. Vroeger heette dat “draagvlakvergroting”. Gelukkig heeft deze minister het PI verlost van de volstrekt gekunstelde voorwaarden die eerder aan medefinanciering waren gekoppeld: niet het met een project te bereiken doel in het ontwikkelingsland stond centraal bij de subsidiebeoordeling maar de vraag of het project bijdroeg aan draagvlakvergroting in Nederland voor ontwikkelingssamenwerking.
De minister gaat nu veel geld investeren in een vernieuwd NCDO om de door hem gewenste brugfunctie te realiseren. Maar heeft de minister weleens het volgende rekensommetje gemaakt?

10.000 kleine PI organisaties, die worden geleid door zeer betrokken bestuursleden. Laat van die bestuursleden (met een gemiddelde van 4 bestuursleden: 40.000 mensen) nu eens de helft met regelmaat hun projecten ter plaatse bezoeken, dan levert dat jaarlijks 20.000 bezoeken op (dat is weinig want onze eigen stichting is twee keer per jaar met drie bestuursleden aanwezig in Nepal). In het betrokken ontwikkelingsland hebben zij intensieve en persoonlijke contacten met lokale uitvoeringsorganisaties en bewoners. Stel dat dat 50 persoonlijke contacten zijn (alleen al tijdens het laatste monitorbezoek in november/ december heeft onze organisatie ca. 350 gezinnen bezocht en 70 alfabetiseringsklassen met gemiddeld 25 deelnemers per klas), dan is al sprake van 1.000.000 persoonlijke contacten tussen Hier en Daar. Die krijgt de minister voor niks! Ongeletterde en ongeschoolde mensen uit bergdorpjes en van het platteland hebben die relaties niet met de grote ontwikkelingsorganisaties. Dat zijn voor hen onbereikbare “olifanten” (uitdrukking uit Nepal over grote ontwikkelingsorganisaties, vooral van de VN).
Die 10.000 kleine PI organisaties hebben allemaal een achterban van sponsors en vooral van kleine donateurs. Ieder PI zal contacten met de achterban onderhouden door nieuwsbrieven, een website, presentaties, e.d. Dat moeten ze wel om donateurs en sponsors betrokken te houden, maar ze doen het ook graag: ze zijn trots op hun activiteiten en vertellen daar graag over. Stel dat iedere organisatie 2 keer per jaar aan 100 relaties (dat is weinig, onze organisatie hanteert een verzendlijst met 450 adressen) een nieuwsbrief stuurt, dan bereiken zij jaarlijks twee keer 1.000.000 gezinnen. Als in die gezinnen zo’n nieuwsbrief ook nog onderwerp van gesprek is dan gaat het om een veelvoud van dat aantal. En daar komen dan ook nog eens de vele websites en weblogs bij, evenals de vele artikelen in plaatselijke bladen, waarin heet van de naald een beeld wordt geschetst van de weerbarstige praktijk van ontwikkelingswerk Daar en fondsenwervingsactiviteiten Hier.
Afstoting van het PI zou het beleid van de minister om een brug te slaan tussen het Zuiden en het Noorden weleens lelijk kunnen doorkruisen. Koesteren van het PI levert voor weinig geld waarschijnlijk veel betere resultaten op.

Verantwoording
Het PI kenmerkt zich door korte lijnen. Ook als het gaat om het afleggen van verantwoording. Het PI voelt zich moreel vooral verplicht om verantwoording af te leggen aan haar donateurs, de mensen die met maandelijkse bijdragen van € 5,-- of € 10,-- de bestaansbasis vormen van een stichting. Vaak brengen deze donateurs maar een heel klein deel in van de bedragen die een PI-organisatie besteedt in een ontwikkelingsland. Het overgrote deel van de fondsen komt van grote sponsors en medefinancieringsorganisaties aan wie het PI formeel verantwoording aflegt. Maar die laatste twee zijn veel anoniemer en ze werken met geld dat uit bedrijfswinsten of belastinggelden komt. Toekenning vindt plaats aan de hand van geobjectiveerde criteria. Heel anders is dat bij kleine donateurs die vanwege een persoonlijk gevoel en persoonlijke betrokkenheid (vaak kennen donateurs en bestuurleden van het PI elkaar) hun bijdrage leveren. Als de ontwikkelingsorganisatie voor hen anoniem wordt en bureaucratische trekjes vertoont, haken ze af. Zij verwachten van de organisatie die ze steunen ook een grote persoonlijke betrokkenheid, korte lijnen, ‘niet praten maar poetsen’ en vooral concrete resultaten. Verantwoording afleggen aan die kritische groep van donateurs is waar het in het PI echt om gaat. Door de korte lijnen houden de ontvangers in de ontwikkelingslanden ‘een gezicht’, zijn strijkstokken ondenkbaar en is verdoezeling van slechte resultaten onmogelijk.
Grote professionele ontwikkelingsorganisaties ontkomen niet aan een zekere bureaucratie inclusief een reeks managementtools. Zij leggen met dikke rapporten vol anonieme en statistische gegevens verantwoording af aan grote bureaucratische organisaties als een ministerie en uiteindelijk een Tweede Kamer.

Weer een klein sommetje.
Stel dat ieder van de 10.000 PI organisaties gesteund wordt door 50 structurele donateurs (onze organisatie heeft er bijna 100) dan legt het PI direct verantwoording af aan een ‘parlement’ met 500.000 leden.
De grote, professionele ontwikkelingsorganisaties leggen verantwoording af aan één minister en uiteindelijk aan 150 Tweede Kamerleden.

Good governance
Een aantal jaren geleden is ‘goed bestuur’ ingevoerd als criterium voor de selectie van landen die kunnen rekenen op Nederlandse steun. Zeer terecht als het gaat om de besteding van vele miljarden Euro’s belastinggeld. De ontwikkeling van een land staat of valt met een redelijk functionerende overheid. In een ontwikkelingsland is dat vooral een overheid die weinig corrupt is en kan waarborgen dat het grootste deel van het ontwikkelingsgeld ten goede komt aan betere levensomstandigheden van de bevolking. Zeer terecht ook dat Nederlandse belastingbetalers steigeren bij berichten dat VN-organisaties, waar ook Nederland veel aan bijdraagt, accepteren dat soms de helft van hun budgetten verdwijnen in zakken waarin het geld niet thuis hoort (alleen om maar aan het werk te kunnen blijven!). Daarmee houden ze bestaande corrupte machtsstructuren ook nog eens in stand.

Maar is het terecht dat dit criterium ook één op één wordt gehanteerd voor de verdeling van dat hele kleine beetje belastinggeld dat aan het PI wordt besteed? Zodat ook het PI gedwongen wordt de vaak allerarmste landen - en dus ook vaak de allercorruptste landen - te gaan mijden? Zou misschien juist hier een heel zinvol onderscheid gemaakt moeten worden tussen gelden die enerzijds besteed worden aan grote, professionele organisaties en aan bilaterale hulp en anderzijds aan het kleine PI?
Het kleine PI is vanwege de kleine schaal van haar werkzaamheden en de directe persoonlijke relaties die daar bij horen vaak in staat om buiten de greep van overheden in ontwikkelingslanden te blijven. In de dorpen vinden zij een directe bondgenoot in de bevolking. Onze ervaring is dat er in ontwikkelingslanden waar de eigen overheid weinig tot niets voor haar eigen inwoners doet, voor de bevolking maar één ding opzit: niet op de overheid wachten, maar zelf proberen problemen op te lossen. Directe steun van buiten kan daarbij van doorslaggevend belang zijn; om mensen bij te staan om over hun eigen toekomst na te denken, hun grootste problemen te benoemen en zelf met oplossingen te komen. En ze vervolgens te ondersteunen om die oplossingen ook te realiseren. Dan blijkt vaak dat er met heel beperkte middelen hele grote projecten mogelijk zijn. Doordat een project nooit helemaal wordt gefinancierd door de buitenlandse sponsor en deze zijn bijdrage vooral inzet om de bevolking te stimuleren zelf ook een bijdrage te leveren (en dan geldt dat vele kleintjes ook een grote maken). Vaak blijkt dan dat de bevolking recht heeft op een aanvullende bijdrage van de eigen overheid of de eigen overheid (lokaal, regionaal) onder druk zet om ook een bijdrage te leveren. Groot voordeel van deze benadering is ook dat het ondersteunde project direct aansluit bij de wensen en mogelijkheden van de mensen zelf. Ze zijn er volop bij betrokken en voelen zich verantwoordelijk voor het succes. Het risico van een misser is vele malen groter wanneer een professionele organisatie van buiten het gebied de mensen komt vertellen dat zij een oplossing komen brengen voor hun problemen en ook nog eens voor de financiering en de expertise zullen zorgen.

Het PI zou de kans moeten behouden om juist in de allerarmste landen en dus ook in landen met slecht overheidsbestuur kleinschalige projecten uit te voeren; in nauwe samenwerking met de bevolking. Om hen hoop te geven dat er ook voor hen een betere toekomst mogelijk is.
Dat hele kleine budget dat daarvoor beschikbaar is zou niet nog verder aan dwingende regels moeten worden gebonden die als resultaat hebben dat de inwoners van deze allerarmste landen totaal door Nederland in de steek gelaten worden. En wie informeert de Nederlandse burger dan nog op basis van eigen ervaringen over hoe het gaat met onze medeburger in het Zuiden buiten de partnerlanden van Koenders?

Wordt het echt “bye, bye en zie je maar te redden!” voor de allerarmsten?

Wilt u meer weten over de activiteiten van de stichting Sathsathai in Nepal? Kijk dan eens op www.sathsathai.com.